किमिच्छकः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

किमिच्छकः, पुं, (किमिच्छसीति प्रश्नेन दानार्थं का- यति शब्दायतेऽत्र । निपातनात् साधुः ।) व्रत- विशेषः । तद्विवरणं यथा, -- मार्कण्डेय उवाच । “अथ साऽवीक्षितो माता वीरा वीरप्रजावती । पुण्येऽहनि समाहूय प्राह पुत्त्रमवीक्षितम् ॥ पुत्त्राहमभ्यनुज्ञाता तव पित्रा महात्मना । उपवासं करिष्यामि दुष्करोऽयं किमिच्छकः ॥ स चायत्तस्तव पितुस्त्वया साध्यो मयापि वा । प्रतिज्ञाते त्वया पुत्त्र ! ततस्तत्र यताम्यहम् ॥ द्रव्यस्यार्द्धं महाकोषात् तव दास्याम्यहं पितुः । धनं ते पितुरायत्तमनुज्ञातास्मि तेन च ॥ क्लेशसाध्यो ममायत्तः स हि श्रेयो भविष्यति । साध्यो भविष्यो यदि ते कश्चिद्बलपराक्रमैः ॥ स ते साध्योऽन्यथा वापि दुःखसाध्यो भविष्यति । तत्त्वं प्रतिज्ञां कुरुषे यदि पुत्त्रात्र वै व्रते ॥ तदेतदहमारप्म्ये कथ्यतां यन्मतं तव । अवीक्षिदुवाच । वित्तं मे पितुरायत्तं ममेशत्वं न तत्र वै । यन्मच्छरीरनिष्पाद्यं तत् करिष्ये त्वयोदितम् ॥ किमिच्छकं व्रतं मातर्निश्चित्य भव निर्व्यथा । राज्ञा पित्राभ्यनुज्ञातं यदि वित्तेश्वरेण मे ॥ नान्यत् प्रार्थयते किञ्चित् तदा पुत्त्रोऽब्रीत् पुनः ॥ दत्त्वा किमिच्छकं तुभ्यं प्राप्तोऽहं तात ! सङ्कटम् । तत् करिष्यामि निर्लज्जोभूयो दारपरिग्रहम् ॥ स्त्रियाः समक्षं विजितः पतितो धरणीतले । स्त्रीपतिर्भविता भूयस्तातैतदतिदुष्करम् ॥ तथापि किं करोम्येष सत्यपाशवशङ्गतः । करिष्यामि यथात्थ त्वं भुज्यतां निजशासनम्” ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे अवीक्षिच्चरितनामा- ध्यायः ॥