कुण्डिन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुण्डिनम्, क्ली, विदर्भनगरम् । इति हेमचन्द्रः । (यथा, हरिवशे । “कुण्डिने पुण्डरीकाक्ष ! भोजपुत्त्रस्य शासनात्” ॥)
कुण्डिनः, पुं, (कुडि रक्षायां दाहे च “बहुलमन्य- त्रापि” । उणां । २ । ४९ । इति इनच् ।) मुनि- विशेषः । इत्युणादिकोषः । (यथा, आश्वलायने । “कुण्डिनानां वाशिष्ठमैत्रावरुणकौण्डिन्येति” ॥ कुरुवंशीयनृपभेदः । स च घृतराष्ट्रस्य पुत्त्रः । यथा महाभारते १ । ९४ । ५६ । “हस्ती वितर्कः क्राथश्च कुण्डिनश्चापि पञ्चमः” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुण्डिन¦ पु॰ कुरुवंस्ये नृपभेदे।
१ कुण्डिकशब्दे उदा॰
२ भो-जदेशस्थे पुरभेदे न॰
“कुण्डिने पुण्डरीकाक्ष! भोजपुत्रस्यशासनात्” हरिवं॰
१०
४ अ॰ तच्च दक्षिणदेशस्थम्।
“राजर्षेर्यादवस्यासीद्विदर्भो नाम वै सुतः। विन्ध्यस्यदक्षिणे पार्श्वे विदर्भां यो न्यवेशयत्। क्रथकौशिकमु-ख्याश्च पुत्त्रास्तस्य महात्मनः। बभूवुर्वीर्य्यसम्पन्नाःपृथग्वंशकरा नृपाः। तस्यान्ववाये भीमस्य जज्ञिरेवृष्णयो नृष!। क्रथस्य त्वंशुमान् वंशे कैशिकस्य तुभीष्मकः। हिरण्यरोमेत्याहुर्यं दाक्षिणात्येश्वरं जनाः। अगस्त्यगुप्तामाशां यः कुण्डिनस्थोऽन्वशान्नृपः”।
“विलासिनः कुण्डिनमण्डनायितम्” नैष॰।
“तस्मादपावर्तत कुण्डिनेश्वरः” रघुः
३ ऋषिभेदे पु॰। तस्य गोत्रा-पत्यम् गर्गा॰ यञ्। कौण्डिन्य तद्गोत्रापत्ये पुंस्त्री
“ब्राह्मणेभ्यो दधि दीयतां कौण्डिन्याय तक्रम्। बहुषुतस्य लुक्। कुण्डिनास्तद्गोत्रापत्येषु भूम्नि।
“कुण्डि-नानां वासिष्ठमैत्रावरुणकौण्डिन्येति” आश्व॰ श्रौ॰
१२ ,
१५ ,
२ ,
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुण्डिन¦ n. (-नं) A city; also Vidarb'ha, the capital of Vidarb'hs the father-in-law of Nala Raja, apparently the modern Condavir. m. plur. (-नाः) The people of Kundina. m. (-नः) The name of a saint. E. कुडि to preserve, इनच् Unadi aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुण्डिनम् [kuṇḍinam] पुरम् [puram], पुरम् N. of a city, the capital of the Vidarbhas.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुण्डिन m. N. of a son of धृत-राष्ट्रMBh. i , 3747
कुण्डिन m. of an author
कुण्डिन m. of a ऋषिComm. on Un2. ii , 49
कुण्डिन m. pl. the descendants of कुण्डिनPa1n2. 2-4 , 70 A1s3vS3r. etc.
कुण्डिन m. the descendants of कुण्डिनीPat.
कुण्डिन n. ( Un2. ii , 50 ) , N. of the capital of विदर्भ(ruled over by भीम, the father-in-law of नल, apparently the modern Kondavir in Berar) Nal. Hariv. Ragh. vii , 30.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a वासिष्ठ Brahmava1din. M. १४५. ११०; २००. १५.
(II)--a resident of ब्रह्मक्षेत्र. वा. ५९. १०६.
(III)--one of the eleven वसिष्ठ branches. वा. ७०. ९०.
(IV)--the capital of Vidarbhas; दमघोष arrived at; बलराम's arrival; Rukmi's resolve not to enter the capital without vanquishing कृष्ण. फलकम्:F1: भा. X. ५३. 7. १५ and २१; ५४. १९-20, ५२; Vi. V. २६. 1.फलकम्:/F Here शाल्व had a conference of princes to get rid of कृष्ण. फलकम्:F2: भा. X. ७६. 2 [8-9].फलकम्:/F
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kuṇḍina : nt.: Name of a city.
A. Epic event: Rukmin, after he suffered the defeat at the hands of Kṛṣṇa, did not return to Kuṇḍina but established another town Bhojakaṭa 5. 155. 14-15.
B. Past events (from Nala story): Damayantī sent away her two sons with Nala's charioteer to her kinsmen at Kuṇḍina 3. 57. 17; When Damayantī announced her second svayaṁvara, Ṛtuparṇa reached Vidarbha and entered Kuṇḍina after his arrival was reported to king Bhīma 3. 71. 2; After Nala's meeting with Damayantī and after the departure of Ṛtuparṇa, he did not stay very long in the city of Kuṇḍina 3. 76. 19.
_______________________________
*1st word in right half of page p524_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kuṇḍina : nt.: Name of a city.
A. Epic event: Rukmin, after he suffered the defeat at the hands of Kṛṣṇa, did not return to Kuṇḍina but established another town Bhojakaṭa 5. 155. 14-15.
B. Past events (from Nala story): Damayantī sent away her two sons with Nala's charioteer to her kinsmen at Kuṇḍina 3. 57. 17; When Damayantī announced her second svayaṁvara, Ṛtuparṇa reached Vidarbha and entered Kuṇḍina after his arrival was reported to king Bhīma 3. 71. 2; After Nala's meeting with Damayantī and after the departure of Ṛtuparṇa, he did not stay very long in the city of Kuṇḍina 3. 76. 19.
_______________________________
*1st word in right half of page p524_mci (+offset) in original book.