कुप
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुप इ कि स्तृतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (चुरां- परं-सकं-सेट्-इदित् ।) पञ्चमस्वरी । इ कुम्प्यते । कि कुम्पयति कुम्पति । स्तृतिराच्छादनम् । इति दुर्गादासः ॥
कुप, क द्युतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (चुरां-परं- अकं-सेट् ।) क कोपयति । इति दुर्गादासः ॥
कुप य इर् कोपे । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (दिवां- परं-अकं-सेट्-इरित् ।) कोपो नेत्रलौहित्यादि- हेतुश्चित्तविकारः । य, कुप्यति माता शिशवे । इर् अकुपत् अकोपीत् । अस्मात् पुषादित्वान्नित्यं ङ इत्यन्ये । “कदाचित् कुप्यते माता नोदरस्था हरीतकी” । इति तु कुप्यतीति कुप् ततः स इवाचरति इति ङ्ये साध्यम् । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुप¦ आच्छादने इदित् वा चुरा॰ उभ॰ पक्षे भ्वादि॰ पर॰ सक॰सेट्। कुम्पयति ते कुम्पति अचुकुम्पत् त अकुम्पीत्। कुम्प-याम् बभूव आस चकार--चक्रे। चुकुम्प। प्रनि कुम्प्यात्
कुप¦ द्युतौ चुरा॰ उभ॰ अक॰ सेट्। कोपयति ते अचूकुपत् त। कोपयाम् बभूव आस चकार चक्रे। कुपितः कोपःकोपनम् कुपित्वा प्रकुप्य।
“प्रोचुः प्राञ्जलयो विप्राःप्रहृष्टाः कुपितत्वचः” भाग॰
३ ,
१६ ,
कुप¦ रोषे दिवा॰ सक॰ प॰ सेट्। कुप्यति इरित् अकुपत्अकोपीत् चुकोप।
“यस्मिन् यस्मिन् ऋतौ ये ये दोषाःकुप्यन्ति देहिनाम्” सुश्रु॰।
“तस्य तद्ववनं श्रुत्वा रूक्षं रू-क्षाक्षरं बहु। चुकोप बलिनां श्रेष्ठः” भा॰ स॰
४१ अ॰।
“कुपितकपिकपोलक्राडताम्रस्तमांसि। उद्भटः
“द्रुह्यकुप्यसि याचके” भा॰ आ॰
७८ अ॰” अस्य आर्षे पदव्य-त्ययोऽपि दृश्यते।
“नन्दते कुप्यते चापि तथा हुङ्गार-यत्यपि” भा॰ आनु॰
१४ अ॰।
“न च कुप्ये महासर्प!न चात्मानं विगर्हये” भा॰ ब॰
१७
९ अ॰। उपसर्गपू-र्ब्बकस्य तत्तदुपसर्गद्योत्यार्थपरत्वम् यथा प्रकोपः संकोपःअतिकोषः इत्यादि।
“क्रुधद्रुहेर्ष्यासूयार्थानां यं प्रतिकोपः” पा॰ कर्म्मणः सम्प्रदानता।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुप(इर)कुपिर¦ r. 4th cl. (कुप्यति) To be angry, to be flushed with wrath. With प्र, to be very much enraged. r. 10th cl. (कोपयति)
1. To shine: see कूप।
2. To speak. (इ)कुपि r. 1st and 10th cls. (कुम्पति कुम्पयति)
1. To spread.
2. To remember.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुपः [kupḥ], Ved. The beam or lever of a pair of scales.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुप m. the beam or lever of a pair of scales S3Br. Ka1tyS3r.
कुप m. field-lark Npr.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुप पु.
धरन, का.श्रौ.सू. 5.1०.18 (त्रैयम्बकेष्टि)