कुपीलु
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुपीलुः, पुं, (कुत्सितः पीलुः ।) कारस्करवृक्षः तिन्दुकविशेषः । मधुरतेन्दु माकडाके~दु इति च भाषा । तत्पर्य्यायः । जलजः २ दीर्घपत्रकः ३ कुलकः ४ कालतिन्दुकः ५ कालपीलुकः ६ काकेन्दुः ७ विषतिन्दुः ८ मर्कटतिन्दुकः ९ । अस्य गुणाः । शीतलत्वम् । तिक्तत्वम् । वातमदकारित्वम् । लघुत्वम् । व्यथाहरत्वम् । ग्राहित्वम् । कफपित्ता- स्रनाशित्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुपीलु¦ पु॰ कुत्सितः पीलुः कुगतिस॰। (माकडातेन्दु)काकेन्दुवृक्षे मावप्र॰। यस्य फलं (कुचिला) इतिख्यातम्। तत्पर्यायगुणादि मावप्र॰ उक्तं यथा
“तिन्द को यस्तु कथितो जलदो दीर्घपत्रकः। कुपीलुःकुलकः कालस्तिन्दुकः कालपीलुकः। काकेन्दुर्विष-तिन्दुश्च तथा मर्कटतिन्दुकः। कुपीलु शीतलंतिक्तं वातलं मदकृल्लघु। पादव्यथाहरंग्राहि कफ-पित्तास्रनाशनम्”।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुपीलु¦ m. (-लुः) A sort of ebony tree E. कु bad, पीलु a tree, so called.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुपीलु/ कु--पीलु m. a sort of ebony tree(= कारस्कर) Bhpr.
कुपीलु/ कु--पीलु m. = -पाकL.
कुपीलु/ कु-पीलु etc. See. 1. कु.