कुब्जक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुब्जकः, पुं, (कौ पृथिव्यां उब्जति । उब्ज + ण्वुल् । शकन्ध्वादित्वात् उलोपे साधुः ।) पुष्पवृक्षविशेषः । कूजा इति ख्यातः । (यथा, शब्दार्थचिन्तामणि- घृतनृसिंहपुराणे । “चम्पकात् पुष्पशतकादशोकं पुष्पमुत्तमम् । अशोकात् पुष्पसाहस्रात् सेवतीपुष्पमुत्तमम् । सेवतीपुष्पसाहस्रात् कुब्जकः पुष्पमुत्तमम्” ॥ तत्पर्य्यायः । भद्रतरुणी २ वृत्तपुष्पः ३ अतिकेशरः ४ महासहः ५ कण्टकाढ्यः ६ खर्व्वः ७ अलिकुल- सङ्कुलः ८ वारिकण्टकः ९ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ अपि च । “कुब्जको भद्रतरणिर्वृहत्पुष्पोऽतिकेशरः । महासहा कण्टकाढ्या नीलालिकुलसङ्कुला” ॥ राजनिर्घण्टे महासहेत्यादिशब्दाः पुंलिङ्गाः । अस्य गुणाः । “कुब्जकः सुरभिः स्वादुः कषायानुरसः सरः । त्रिदोषशमनो वृष्यः शीतहर्त्ता च स स्मृतः” ॥ इति भावप्रकाशः ॥ सुरभित्वम् । रक्तपित्तकफ- नाशित्वञ्च ॥ तत्पुष्पगुणाः । शीतलत्वम् । वर्णका- रित्वम् । दाहवातपित्तनाशित्वञ्च । इति राज- निर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुब्जक¦ पु॰ कौ उब्जति उब्ज--ण्वुल शक॰। अतिसुरभिपुष्पेवृक्षभेदे
“चम्पकात् पुष्पशतकादशोकं पुष्पमुत्तमम्। अशो-कपुष्पसाहस्रात् सेवतीपुष्पमुत्तमम्। सेवतीपुष्पसाह-स्रात् कुब्जकं पुष्पमुत्तमम्” शब्दचि॰। नरसि॰ पुरा॰
“कुब्जकः सुरभिः स्वादुः कषायानुरसः सरः। त्रिदोष-शमनो वृष्यः शीतहर्त्ता च स स्मृतः” इति भावप्र॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुब्जक¦ mfn. (-कः-का-कं) Humpbacked. m. (-कः) An aquatic plant, (Trapa bispinosa:) see वारिकण्टक। E. क water, and उब्ज् to be straight, affix अच्, and कन् added, or कुब्ज and कन् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुब्जकः [kubjakḥ], N. of a tree; Ms.8.247,5.2.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुब्जक mfn. hump-backed , crooked Pan5cat. Vet.
कुब्जक m. the plant Rosa moschata L.
कुब्जक m. the aquatic plant Trapa bispinosa L.