कुम्भीधान्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुम्भीधान्य(क)¦ कुम्भीमितं धान्यमस्य वा कप्। वर्षभोग्य-सञ्चितधान्ये गृहस्थमेदे
“कुशूलधान्यको वा स्यात् कुम्भीधान्यक एव वा। ” मनुः
“वर्षनिर्व्वाहोचितधान्यादिधनः कुम्भीधान्यः”
“प्राक् सो-मिकीः क्रियाः कुर्य्यात् यस्यान्नं वार्षिकं भवेदिति” याज्ञ-बल्क्येन गृहस्थस्य वार्षिकसञ्चयाभ्यनुज्ञानात्। मनुरपियदा वानप्रस्थस्यैव
“समानिचयएव वा” इत्यनेन समासञ्चयंवक्ष्यति तदपेक्षया बहुपोष्यवर्गस्य गृहिणः समुचितःसंवत्सरसञ्चयः” कुल्लू॰। मेधातिथिस्तु यावता धान्यादि-धनेन बहुभृत्यदारादिमतः त्रिसंवत्सरस्थितिर्भवति तावत्सुवर्णादिधनवानपि कुशूलधान्यक इत्यभिधाय कुम्भीउष्ट्रिका षाण्मासिकधान्यादिनिचयः कम्भीधान्यकइति व्याख्यातवान्। गोविन्दराजस्तु कुशूलधान्यक[Page2120-a+ 38] इत्येतद्व्याचक्षाणः धान्यकोष्ठसञ्चयो वा स्यात्द्वादशाहमात्रपर्य्याप्तधनः इति कुम्भीधान्यक इत्येतद्व्या-चष्टे। उष्ट्रिकाप्रमाणधान्यादिसञ्चयोवा षडहमात्रपर्य्या-धनः इति”। तेन
२ तदर्थयोरपि
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुम्भीधान्य¦ m. (-न्यः) Grain stored in jars sufficient, according to some, for six days, or to others for one year's consumption. E. कुम्भ, and धान्य grain, च्वि augment.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुम्भीधान्य/ कुम्भी--धान्य m. one who has grain stored in jars sufficient for six days or (according to others) for one year's consumption Pat. on Pa1n2. 1-3 , 7 Va1rtt. 5.