कुलपर्व्वत
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुलपर्व्वत¦
“पु॰ माहेन्द्रोमलयः सह्यः शक्तिमानृक्षपर्वतः। विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्व्वताः” विष्णुपु॰ उक्ते-षु
१ जम्बुद्वीपस्थवर्षसीमाकारकेषु माहेन्द्रादिषु सप्तसु व-र्षाचलेषु पर्वतेषु। एतेषां यथा वर्षमर्य्यादाकारित्वं तथा[Page2132-b+ 38] इलावृतशब्दे
९८
४ पृ॰ शि॰ सि॰ वाक्येनोक्तम्। प्लक्षादि-द्वीपेषु कुलाचलाश्च विष्णुपु॰ दर्शिता यथा तत्र
२ प्लक्षद्वीपे
“मर्य्यादाकारकास्तेषां तथान्ये वर्षपर्वताः। सप्तैव तेषांनामानि शृणुष्व मुनिसत्तम! गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदोदुन्दुमिस्तथा। सोमकः सुमनाः शैलो वैभ्राजश्चैवसप्तमः” शाल्मले।
३
“वर्षाचलेषु रम्येषु सर्वेष्वेतेषु चान-घ!। तत्रापि पर्वताःसप्त विज्ञेया रत्नयोनयः। रसाभि-व्यञ्जकास्तेषु तथा सप्तैक निम्नगाः। कुमुदश्चोन्नतश्चैवतृतीयश्च वलाहकः। द्रोणोयत्र महौषध्यः स चतुर्थोमहीधरः। कङ्गश्च पञ्चमः षष्ठो महिषः सप्तमस्तथा। कुसुद्वान् पर्वतवरः”।
४ कुशद्वीपे
“विद्रुमाह्वयशैलश्च द्युतिमान्पुष्पवांस्तथा। कुशेशयो हरिश्चैव सप्तमो मन्दराचलः। वर्षाचलास्तु सप्तैव तत्र द्वीपे महामुने” !
५ क्रौञ्चद्वीपे
“तत्रापि देवगन्धर्वसेविताः सुमनोहराः। वर्षाचला महाबुद्धे! तेषां नामानि मे शृणु। क्रौञ्चश्च वामनश्चैव तृ-तीयश्चान्धकारकः। चतुर्थो हरशैलश्च स्वभाभिर्भासवन्नभः। देवावृत् पञ्चमश्चैव तथाश्वः पुण्डरीकभाज्।
६ शाकद्वीपे।
“तत्रापि पर्वताः सप्त वर्षविच्छेदकारकाः। पूर्ब्बस्तत्रोदयगिरिर्जलाधारस्तस्तथाऽपरः। तथा रैवतकःश्यामस्तथैवास्तगिरिर्द्विजः!। आम्बिकेयस्तथा रम्यः के-शरी पर्वतोत्तमः”। तत्तद्द्वीपस्थेषु उक्तेष्वपि सप्तसु वर्षा-चलेषु
७ पुष्करद्वीपे तु एकएव मानसोत्तरशैलस्तादृक्यथाक्तं भा॰
५० ,
२० ,
२१ , तद्द्वीपमध्ये एक एवार्वा-चीनवर्षयोर्मर्य्यादाकारकोऽ युतयोजनोच्छ्रायायामः”। विष्णुपु॰। भागवतयोस्तेषां नामभेदः कल्पभेदादविरुद्धः। कुलगिरिकुलाचलवर्षाचलादयोऽप्यत्र।
“माहेन्द्रशुक्तिम-लयर्क्षकपारियात्राः। सह्यः सविन्ध्य इह सप्त कुलाच-लाख्याः शि॰ सि॰ इह जम्बुद्वीपे।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुलपर्व्वत¦ m. (-तः) A principal mountain of India, any one of seven so considered: see कुलाचल। E. कुल, and पर्व्वत a mountain; also similar compounds, as कुलगिरि, कुलशैल, &c.
