कुवलय
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुवलयम्, क्ली, (कोः पृथिव्या भूमेर्वा वलयमिव शोभा- कारकत्वात् ।) उत्पलम् । इत्यमरः । ६ । १० । ३७ ॥ नीलोत्पलम् । इति राजनिर्घण्ठः ॥ (यथा, -- मेघदूते ४६ । “ज्योतिर्लेखा वलयिगलितं यस्य वर्हं भवानी । पुत्त्रप्रेम्ना कुवलयदलप्रापि कर्णे करोति” ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुवलय नपुं।
कुवलयम्
समानार्थक:उत्पल,कुवलय
1।10।37।1।2
स्यादुत्पलं कुवलयमथ नीलाम्बुजन्म च। इन्दीवरं च नीलेऽस्मिन्सिते कुमुदकैरवे॥
अवयव : उत्पलकन्दः
: शुक्लकल्हारम्, रक्तकल्हारम्, नीलोत्पलम्, शुक्लोत्पलम्
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, जलीयसस्यः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुवलय¦ न॰ कोर्वलयमिव शोभाहेतुत्वात्।
१ उत्पले, अमरा
२ श्वेतोत्पलेनीलोत्पले राजनि॰
“कस्त्वं साधो! कुव-लयदलश्यामविस्तीर्णदृष्टे! इत्युद्धवदूतम्। ततः तारका॰इतच्। कुवलयित जातकुवलये त्रि॰।
“कुवलयितगवाक्षालोचनैरङ्गनानाम्” रघुः। कोर्वलयम्
६ त॰।
४ भूम-ण्डले न॰
“यतो भूवलयं सर्व्वं श्रान्तोऽयं विचरिष्यति। अतः कुवलयो नाम्ना ख्यातिं लोके प्रयास्यति” इत्युक्तनिरुक्तियुते
५ असुरभेदे पु॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुवलय¦ n. (-यं)
1. Any water lily.
2. The blue lotus. E. कु the earth, वल to cover, and कयन् affix; also कुवल, and कुव।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुवलयम् [kuvalayam], 1 The blue water-lily; कुवलयदलस्निग्धैरङ्गैर्ददौ नयनोत्सवम् U.3.22.
A water-lily in general.
The earth (-m. also). -Comp. -आनन्द N. of a work on rhetoric by अप्पय्या दीक्षित. -ईशः a king.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कुवलय/ कु--वलय n. the orb BhP. v , 16 , 5 and 7
कुवलय n. the water-lily (especially the blue variety , the flower of which opens at night) MBh. Sus3r. Megh. etc.
कुवलय m. N. of the horse of कुवलया-श्वMa1rkP. (See. कुवल.)
कुवलय/ कु-वलय See. 2. कु.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--the name of the horses of Pratardana. Vi. IV. 8. १५.