कुवलयापीडः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कुवलयापीडः, पुं, (कुवलयं उत्पलं आ सम्यक् पीड- यति । कुवलयं सर्व्वं भूवलयं आपीडयति वा आ + पीड् + अच् ।) कंसस्य हस्तिरूपो दैत्य- विशेषः । इति श्रीभागवतम् ॥ (यथा, हरिवंशे १०५ । २६-२७ । “शकुनिं केशिनञ्चैव यमलार्ज्जुनकावपि । नागं कुवलयापीडं चानूरं मुष्टिकं तथा ॥ कंसञ्च बलिनां श्रेष्ठं सगणं देवकीसुतः । निहत्य गोपवेशेन क्रीडयामास केशवः” ॥ कुवलयं नीलोत्पलं आपीडः भूषणं यस्य इति व्युत्पत्या नीलोत्पलालङ्कृतो जनः ॥)