कुशेशय

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कुशेशयम्, क्ली, (कुशे जले शेते । कुश + शी + अच् । अलुक् समासः ।) पद्मम् । (यथा, रघुः ६ । १८ । “कुशेशयाताम्रतलेन कश्चित् करेण रेखाध्वजला- ञ्छनेन” ॥) सारसपक्षी । इत्यमरः । १ । १० । ४० ॥

कुशेशयः, पुं, (कुशेशयं पद्ममिव आकृतिर्विद्यतेऽस्य । अर्श आद्यच् ।) कर्णिकारवृक्षः । इति शब्दचन्द्रिका ॥ (कुशद्वीपस्थपर्व्वतविशेषः । इति विष्णुपुराणे ॥ २ । ४ । ३६ ॥)

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कुशेशय नपुं।

पद्मम्

समानार्थक:पद्म,नलिन,अरविन्द,महोत्पल,सहस्रपत्र,कमल,शतपत्र,कुशेशय,पङ्केरुह,तामरस,सारस,सरसीरुह,बिसप्रसून,राजीव,पुष्कर,अम्भोरुह,श्रीपर्ण

1।10।40।1।4

सहस्रपत्रं कमलं शतपत्रं कुशेशयम्. पङ्केरुहं तामरसं सारसं सरसीरुहम्.।

अवयव : उत्पलादिदण्डः,अब्जादीनाम्_मूलम्,पद्मकन्दः,पद्मकेसरः,पद्मादीनम्_नवपत्रः,पद्मबीजः

 : शुभ्रकमलम्, रक्तकमलम्

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, जलीयसस्यः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कुशेशय¦ न॰ कुशे जले शेते शी--अच् अलुक् स॰।

१ पद्मे,
“कुशेशयैरत्र जलाशयोषिताम्” माघः।

२ सारसपक्षि-णि, अमरः।

३ कर्णिकारवृक्षे शब्दचिन्ता॰। कुशद्वीपस्थे

४ पर्व्वतभेदे पु॰ कुशशब्दे विवृतिः

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कुशेशय¦ n. (-यं) A lotus in general. m. (-यः)
1. A tree, commonly Kani- yar: see कर्णिकार।
2. The Indian crane. E. कुश water, in the seventh case, शीञ् to sleep or rest, with the affix अच्।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कुशेशयम् [kuśēśayam], A water-lily, a lotus in general; भूयात्केश- शयरजोमृदुरेणुरस्याः (पन्थाः) Ś.4.1; R.6.18. कुशेशयैरत्र जलाशयोषिता Śi.4.33. -यः The (Indian) crane or Sārasa bird.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कुशेशय/ कुशे-शय mfn. lying in कुशgrass MBh. xiii , 1698

कुशेशय/ कुशे-शय m. a kind of tree (Pterospermum Acerifolium) L.

कुशेशय/ कुशे-शय m. the Indian crane L.

कुशेशय/ कुशे-शय m. N. of a mountain in कुश-द्वीपVP.

कुशेशय/ कुशे-शय n. " lying in water " , a water-lily MBh. R. etc.

कुशेशय/ कुशे-शय n. [once f( आ). Hariv. 8428 ]

कुशेशय/ कुशे-शय etc. See. कुश.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

(I)--(Mt.) a hill of कुशद्वीप. Br. II. १९. ५५; वा. ४९. ५०; Vi. II. 4. ४१.

(II)--same as कङ्क. M. १२२. ५८.

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

Kuśeśaya^1 : nt.: Name of a tīrtha.

If a person, having controlled his mind, does obeisance to Kuśeśaya and bathes there his sin is cleansed and he (obtains ?) godhood (vikṣobhya prayataś cābhivādya tam/ kuśeśayaṁ ca devatvaṁ pūyate tasya kilbiṣam//) 13. 26. 10.


_______________________________
*5th word in left half of page p314_mci (+offset) in original book.

Kuśeśaya^2 : m.: Name of a mountain.

Name of the fifth among the six mountains in the Kuśadvīpa 6. 13. 10, 6, 9; all these mountains are said to be excellent (parvatottamāḥ); the distance between them doubles as one moves from one to the other (teṣām antaraviṣkambho dviguṇaḥ pravibhāgaśaḥ) 6. 13. 11.


_______________________________
*6th word in left half of page p314_mci (+offset) in original book.

Mahabharata Cultural Index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

Kuśeśaya^1 : nt.: Name of a tīrtha.

If a person, having controlled his mind, does obeisance to Kuśeśaya and bathes there his sin is cleansed and he (obtains ?) godhood (vikṣobhya prayataś cābhivādya tam/ kuśeśayaṁ ca devatvaṁ pūyate tasya kilbiṣam//) 13. 26. 10.


_______________________________
*5th word in left half of page p314_mci (+offset) in original book.

Kuśeśaya^2 : m.: Name of a mountain.

Name of the fifth among the six mountains in the Kuśadvīpa 6. 13. 10, 6, 9; all these mountains are said to be excellent (parvatottamāḥ); the distance between them doubles as one moves from one to the other (teṣām antaraviṣkambho dviguṇaḥ pravibhāgaśaḥ) 6. 13. 11.


_______________________________
*6th word in left half of page p314_mci (+offset) in original book.