कूर्म्मराज

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कूर्म्मराजः, पुं, (कूर्म्मरूपेण कूर्म्मेषु वा राजते यः । राज् + अच् ।) कच्छपराजः । तत्पर्य्यायः । अकू- पारः २ परीवर्त्तः ३ । इति जटाधरः । तथाहि । “पृथ्वि ! स्थिरा भव भुजङ्गम ! धारयैनां त्वं कूर्म्मराज ! तदिदं द्वितयं दधीथाः । दिक्कुञ्जराः कुरुत तत्त्रितये दिधीर्षा- मार्य्यः करोतु हरकार्म्मुकमाततज्यम्” ॥ इति महानाटकम् ॥ स एवादिकच्छपः । यथा । “विलोक्य विघ्नेशविधिं तदेश्वरो दुरन्तवीर्य्योऽवितथोऽभिसन्धिः । कृत्वा वपुः काच्छपमद्भुतं महत् प्रविश्य तोयं गिरिमुज्जहार ॥ सुरासुरेन्द्रैर्मुजवीर्य्यवेपितं परिम्रमन्तं गिरिमङ्ग ! पृष्ठतः । बिभ्रत्तदावर्त्तनमादिकच्छपो मेनेऽङ्गकण्डूयनमप्रमेयः” ॥ इति श्रीभागवते । ८ । ७ । ८, १० ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कूर्म्मराज¦ पु॰ कूर्म्माणां राजा श्रेष्ठत्वात् टच् समा॰, कूर्म्म-रूपेण राजते राज--अच् वा। कूर्म्मरूपे भगवदवतारेजटा॰।
“पृथ्वि! स्थिरा भव भुजङ्गम। धारयैनां त्वंकूर्म्मराज! तदिदं द्वितयं दधीथाः” महना॰।

२ कूर्म्मा-णां श्रेष्ठे च

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कूर्म्मराज¦ m. (-जः) The king of turtles, the tortoise supposed to uphold the world. E. कूर्म्म tortoise, and राज a king, from राजन् with टच् aff.