गन्गा
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]Purana index
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a R. source of, sacred to Hari; फलकम्:F1: भा. VII. १४. २९, VIII. 4. २३, Br. II. १६. ११, २४.फलकम्:/F brought to the earth from Heaven; a महानदी from the Himalayas. फलकम्:F2: वा. ४२. ३९-49: ७१. 5.फलकम्:/F Originating from the foot of विष्णु and watering the region of the moon falls from heaven into ब्रह्मा's city; issuing from the nail of the great toe of Hari's left foot; Dhruva holds her in his crown; the seven sages perform austerities with her waters; issuing again from the moon she falls on Sumeru and thence to the four quarters of the earth; hearing of her, the desire to go to गन्गा, see, touch, bathe in her waters--all purify a person; falling in four directions, takes the names of शीता, अलकनन्दा, चक्षु and भद्रा. फलकम्:F3: वी. I. 9. १०३: II, 2. ३३४: 8. १०८-13, १२०-2: III. १४. १८ IV. 4. २६-30: १८-28.फलकम्:/F Effort made by अम्शुमान्, दिलीप and भगीरथ and hence her name भागीरथी. Held up by Hara and then let; flowed in seven streams through several territories in the four directions, sanctifying the regions and the people there. फलकम्:F4: भा. IX. 9. 1-१३: Br. III. १३. ११८: ५५. ५१: ५६. ३८-54.फलकम्:/F Its waters drunk by Janhu, and let out by his ears and hence called जान्हवी. फलकम्:F5: भा. IX. १५. 3: Br. III. ६६. २५-6: ७३. ११७: M. १२. ४४: १२१. २६.फलकम्:/F The seed cast off by शिव in the [page१-502+ ४८] sky was borne by गन्गा and was swallowed by Agni; phoetus left on the Himalayan slopes became gold, which was utilised in building the यग्ञशाल at नैमिष. At her confluence with यमुना (s.v.) was the अवभृत of the sacri- fice of प्रजापतिस्. On its banks Bharata performed horse- sacrifice. फलकम्:F6: भा. IV. 7. ६३-4: वा. 2. १७-18: ७२. २८-32. Br. II. १६. ११ and २४. भा. VII. १४. २९; VIII. 4. २३ Va1. ४२. ३९-40: ७१. 5. भा. IX. 9. 1-१३. Br. III. १३. ११८: ५५.51: ५६. ३८-54. M. १५. 3. Br. III. ६६. २५. 6: ७३. ११७: M. १२. ४४: १२१. २६. भा. IV. 7. ६३-64. वा. 2. १७-18: ७२. २८-32. भा. IV. 2. ३५. IX. २०-25: २२. १९: X. १०. 4.फलकम्:/F Here युधिष्ठिर had his अवभृत bath after राजसूय. फलकम्:F7: भा. X. ७५. १९.फलकम्:/F Here were done funeral rites of the dead children of द्रौपदी. फलकम्:F8: Ib. I. 8. 1.फलकम्:/F Here again परीक्षित् observed vow of fasting unto death. फलकम्:F9: Ib. 3. ४३; 4. १०; १२. २८; १८. 3.फलकम्:/F Visited by बलराम. फलकम्:F१०: Ib. X. ७८. २०.फलकम्:/F The Sagaras sent to heaven by the Ganges waters. फलकम्:F११: Ib. IX. 9. १४.फलकम्:/F गन्गा as देवी. फलकम्:F१२: Ib. I. १९. १५.फलकम्:/F Originally of three-fold path, the छायापथा being in the नक्षत्रमण्डल; फलकम्:F१३: Br. II. १८. २६-42, ५०-52:फलकम्:/F addressed by Agni to bear Rudra's गर्भ, गन्गा accepted the task and gave birth to कुमार. फलकम्:F१४: Br. III. 7. ३५५: 9. 4: १०. ३०-5: १४. ८४: ३७. 5: ५४. ४९: IV. 9. ७८.फलकम्:/F गन्गा refilled the ocean, after Agastya drank it dry. फलकम्:F१५: Br. III. ६३. १६७.फलकम्:/F Manu put the growing fish in; washed off the city of हस्तिनापुरम्; contains 3(1/2) crores of तीर्थस्; forms the cure for all ills; released in seven streams by शन्कर, three to the west, three to the north and one भगीरथी, sacred in Kanakhala. फलकम्:F१६: M. 1. २३: १३. २५: ३६. 5: ५०. ७८: १०२. 5-6: १०६. ५७-8; ११४. २०: १२१. ३८-41; १३३. २३: १८३. १०७: १८६. १०; १९२. ११; २३९-18.फलकम्:/F Wife of the ocean; फलकम्:F१७: वा. १३. ३५: ३०. ३२ and ९२: ४५. ९५:फलकम्:/F त्रिपथगा; फलकम्:F१८: वा. 2. 7; ५१. २१, ४६; ५८. ८८.फलकम्:/F a consort of शिव, served by Trayambaka and other gods. फलकम्:F१९: वा. ४२. ३९-40: ७१. 5.फलकम्:/F Fit for श्राद्ध; फलकम्:F२०: वा. ७७. ६८.फलकम्:/F the right side of the Veda; फलकम्:F२१: वा. ९८. ११७: ९९. ६३: १०४. १३, २७, ७७: १०६. ६७: १११. १६.फलकम्:/F particularly sacred at three spots--गन्गाद्वार, प्रयाग and गन्गा sa1gara-sangama. फलकम्:F२२: M. १०६. ५३.फलकम्:/F [page१-503+ २५]
(II)--(personified) a bearer of flywhisk to ललिता. Br. IV. ३९. ७४. गन्गाद्वार--a place sacred to पितृस्. भा. VI. 2. ३९: M. २२. १०: २४६. ९२.