गवामृत

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

गवामृत¦ न॰ गोरमृतमिव क्षीरम् अवङावेशः। गोक्षीरे
“अतिथिः सर्वभूतानामग्नि सोमो गवामृतम्” भा॰व॰

३१

२ अ॰। गोक्षीरस्य सोमवत् हूयमानत्वात्चन्द्रहेतुकत्वाद्वा सोमतेति
“अमायां च सदा सोम ओ-षधीः प्रतिपद्यते। तमोषधिगतं गावः पिबन्त्यम्बुगतञ्च यत्। तत् क्षीरममृतं भूत्वा मन्त्रपूतं द्विजातिभिः। हुतमग्निषु यज्ञेषु पुनराप्यायते शशी” कालमा॰ सो-मोत्पत्तिवाक्यात् सोमस्यैव गोक्षीरहेतुत्वम्। एवञ्च गो-क्षीरस्य सोमप्रसुतत्वेन पुनर्यज्ञे मन्त्रेण होमात् चन्द्रा-प्यायनात् तद्धोमस्य सन्तत्या सनातनत्वम्। तेन
“किं स्वि-द्धर्म्मः सनातन” इति यक्षप्रश्नस्योत्तरमिदं सङ्गच्छते।

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

गवामृत/ गवा n. " cow-nectar " , cow-milk MBh. iii , 17351.