जृम्भक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
जृम्भक¦ त्रि॰ जृम्भ--ण्वुल्।
१ जृम्भाकारके
२ रुद्रगणभेदे पु॰[Page3144-a+ 38]
“पृष्ठतोऽनुययौ यान्तं वरदं वृषभध्वजम्। जृम्भकैर्यक्ष-रक्षोभिः स्रग्विभिः समलक्षणैः। यात्यमोघो महा-यक्षो दक्षिणं पक्ष्माश्रितः” भा॰ व॰
२३
० अ॰। जुम्भयति जृम्भि--ण्वुल्।
३ कृशाश्वमुनितनये
४ तदधिष्ठितेअस्त्रभेदे च
“कृशाश्वतनयरूपाण्यस्त्राणि विश्वामित्रेणरामाय दत्तानि तत्कथा रामा॰ बा॰
२८ अ॰। (
“संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः। सत्यवन्तं सत्यकीर्त्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरंनाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्। लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैवदृढ-नामसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ। पद्मनाभौ महानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषंशकुनञ्चैव नैरास्यविमलावुभौ। यौगन्धरविनिद्रौ चदैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबहुर्निष्कलिर्विरुच-स्तथा। सार्चिमाली धृतिमाली वृत्तिमान् सचिरस्तथा। पित्र्यः सोमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। करवीरं रति-ञ्चैव धनधान्यौ च राघव!। कामरूपं कामरुचिं मोह-मावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौतथा। कृशाश्वतनयान् राम! भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रन्ते पात्रभूतोऽसि राघव!। बाढमि-मित्येय काकुत्स्थः प्रहृष्टेनानतरात्मना। दिव्यभास्वर-देहाश्च मूर्त्तिमन्तः सुखप्रदाः। केचिदङ्गारसदृशाःकेचिद्धूमोपमास्तथा। चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वा-ञ्जलिपुटास्तथा। रामं प्राञ्जलयो भूत्वाऽव्रुवन् मधुर-भाषिणः। इमे स्म नरशार्दूल! शाधि किङ्करवाम ते। गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुननदनः। मनसाकार्थकालेषु साहार्य्यं मे करिष्यथ। अथ ते राममा-मन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। एवमस्तिति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम्”
२८ अ॰। स्वार्थे क अत इत्त्वम्।
४ जृम्भायां स्त्री (हाइतोला) सा च इन्द्रवृत्तयोर्युद्धे इन्द्रेवृत्तग्रस्ते देवैः सृष्टा ततः प्रभृति लोकप्राणवायुसंस्थायथाह भा॰ उ॰
८ अ॰
“तती जग्राह देवेन्द्रं वृत्रो वीरःशतक्रतुम्। अपावृत्याक्षिपद् वक्त्रे शक्रं कोपसमन्वितः। ग्रस्ते वृत्रेण शक्रे तु सम्भ्रान्तास्त्रिदिवेश्वराः। असृजंस्तेमहासत्त्वाजृम्भिकां वृत्तनाशिनीम्। विजृम्भमाणस्य ततोवृत्तस्यास्यादपावृतात्। स्वान्यङ्गान्यभिसङ्क्षिप्य निष्-क्रान्तो बलनाशनः। ततः प्रभृति लोकस्य जृम्भिका-प्राणसंश्रिता”।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
जृम्भक¦ m. (-कः)
1. A subordinate deity.
2. A yawner. E. जृभि, and ण्वुल् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
जृम्भकः [jṛmbhakḥ], [जृम्भ्-ष्वुल्]
'A yawner', a sort of demon; जृम्भकैर्यक्षरक्षोभिः स्रग्विभिः समलङ्कृतः Mb.3.231.34. -कम् Swelling. -Comp. -अस्त्रम् A kind of missile causing yawning and sleepiness; नियतममितवीर्यं जृम्भते जृम्भकास्त्रम् U.5.13. -म्भिका Gaping, yawning.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
जृम्भक m. " yawner " , a sort of spirit or demon MBh. iii , 14548 Hcat. i , 9 , 183
जृम्भक m. (= जम्भ्)N. of certain magical formularies for exorcising the evil spirits supposed to possess weapons R. i , 30 , 7