ज्योतिष्मत्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ज्योतिष्मत्¦ त्रि॰ ज्योतिरस्त्यत्र मतुप्।
१ ज्योतिर्युक्ते
२ प्रकाशयुक्ते
३ लताभेदे स्त्री। सा च (मालकाङ्गनी)इति ख्याता लता।
“ज्योतिष्मतो कटुस्तिक्ता सरा कफ-ममीरजित्। अत्युष्णा वामनी तोक्ष्णा वह्निबुद्धिस्मृतिप्रदा” राजनि॰
४ रात्रौ राजनि॰।
५ योगशास्त्रोक्ते सत्त्वप्रधानेचित्तवृत्तिभेदे च।
“विशोका वा ज्योतिष्मती” पात॰ सू॰। प्रिवृत्तिरुत्पन्ना चित्तस्य स्थिति--निवन्धिनीति वाक्यशेषः। ज्योतिःशब्देन सात्त्विकः परिश्चाम उच्यते स प्रशस्तोभूयानतिशयश्च विद्यते यस्याम्” भोजवृत्तिः
“प्रसीटतु ते विशोका ज्योतिष्मती नाम चित्तवृत्तिः” महावी॰
“ज्योतिष्मतः पथो रक्ष धिया कृतान्” ऋ॰
१० ।
५३ ।
६
“ज्योतिष्मतो दीप्तिमतः” भा॰
६ अग्निपुर्य्याम् अर्चिष्मत्यांतत्कथा अग्निभोकशब्दे
५९ पृ॰ दृश्यम्। यो-ऽयमस्य यथाऽनेन प्रापि ज्योतिष्मती पुरी” काशी॰। [Page3164-b+ 38]
७ सूर्य्ये प्लक्षद्वीपस्थे
८ पर्वतभेदे च शब्दार्थचिन्तामणिः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ज्योतिष्मत्¦ m. (-ष्मान्) The sun. f. (-ष्मती) Heart-pea, (Halicacabum cardios- permum) E. ज्योतिस् light or splendor, and मतुप् poss. aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ज्योतिष्मत् [jyōtiṣmat], a. [ज्योतिरस्त्यस्य मतुप्]
Luminous, bright, shining, possessed of luminous bodies; नक्षत्रतारा- ग्रहसङ्कुलापि ज्योतिष्मती चन्द्रमसैव रात्रिः R.6.22.
Celestial.-m.
The sun.
N. of the third foot of Brahmā.
N. of one of the seven suns appearing at the destruction of the world.
ती The night (as illuminated by the stars).
(In phil.) A state of mind pervaded by सत्त्वगुण i. e. a tranquil state of mind.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ज्योतिष्मत्/ ज्योतिष्--मत् mfn. ( ज्योत्)luminous , brilliant , shining , belonging to the world of light , celestial RV. AV. etc. ( तीत्रिष्टुभ्, " the heavenly त्रिष्टुभ्" of 3 x 12 and l x 8 syllables RPra1t. )Page427,3
ज्योतिष्मत्/ ज्योतिष्--मत् mfn. spiritual , pure Yogas. i , 36
ज्योतिष्मत्/ ज्योतिष्--मत् m. the sun Das3. viii , 114
ज्योतिष्मत्/ ज्योतिष्--मत् m. = षी-मत्See.
ज्योतिष्मत्/ ज्योतिष्--मत् m. the 3rd foot of ब्रह्माChUp. iv , 7 , 3 f.
ज्योतिष्मत्/ ज्योतिष्--मत् m. N. of a son (of मनुस्वायम्भुवHariv. 415 ; of मनुसावर्ण, 467 ; of प्रिय-व्रत[king of कुश-द्वीप] VP. )
ज्योतिष्मत्/ ज्योतिष्--मत् m. of a mountain BhP. v , 20 , 4
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a boundary hill in प्लक्षद्वीप. भा. V. २०. 4.
(II)--one of the ten sons of Kardama and king of कुशद्वीप which he divided among his seven sons, Udbhijja, वेणुमान्, Vairatha, लवण, धृति, प्रभाकर and Kapila. Br. II. १४. 9, २७-28.
(III)--a name in the first Marut गण. Br. III. 5. ९२; वा. ६७. १२३.
(IV)--(भार्गव) a sage of the Rohita epoch. Br. IV. 1. ६३. Vi. III. 2. २३.
(V)--one of the ten sons of स्वायम्भुव Manu. M. 9. 5; Br. II. १३. १०४. [page१-657+ २५]
(VI)--a grandson of स्वायम्भुव Manu; consecrated for कुशद्वीप. वा. ३१. १८; ३३. 9, १२.
(VII)--a son of Priyavrata and king of कुश- द्वीप. Vi. II. 1. 8, १३.