तालुपाक

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

तालुपाक¦ पु॰ सुश्रुदोक्ते तालुगते रोगभेदे। तालुगतास्तु गलशुण्डिका तुन्दिकेर्य्यऽध्रुषो मांसकच्छ-पोऽर्वुदं मांससङ्घातस्तालुपुष्पुटस्तालुशोषस्तालुपाकइति।
“श्लेष्मासृग्भ्यां तालुमूलात्प्रवृत्तो दीर्घः शोफोध्मातवस्तिप्रकाशः। तृष्णाकासश्वासकृत् सम्प्रदिष्टो व्याधि-र्वैद्यैः कण्ठशुण्डीति नाम्ना। शोफःस्थूलस्तीददाहप्र-पाकी प्रागुक्ताभ्यां तुण्डिकेरी मता तु। शोफः स्तब्धोलोहितस्तालुदेशे रक्ताज्ज्ञेयः सोऽध्रुषोरुग्ज्वराढ्यः। कूर्म्मोत्सन्नोऽवेदनोऽशीघ्रजन्मा रक्तो ज्ञेयः कच्छपःश्लेष्मणा स्यात्। पद्माकारं तालुमध्ये तु शोफं विद्या-द्रक्तादर्बुदं प्रोक्तलिङ्गम्। दुष्टं मांसं श्लेष्मणा नीरु-जञ्च ताल्वन्तस्थं मांससङ्घातमाहुः। नीरुक् स्थायी कोल-मात्रः कफात्स्यान्मेदोयुक्तात्पुष्पुटस्तालुदेशे। शोषोऽ-त्यर्थं दीर्य्यते चापि तालु श्वासो वातात्तालुशीषःस पित्तात्। पित्तं कुर्य्यात्पाकमत्यर्थघीरं तालुन्येनंतालुपाकं वदन्ति” तेषां लक्षणान्युक्तानि।

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

तालुपाक/ तालु--पाक m. an abscess in the palate Sus3r. ii , 16 , 38 ; iv , 22 , 56.