तोयकृच्छ्र
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
तोयकृच्छ्रम्, क्ली, (तोयेन तोयमात्रपानेन यत् कृच्छ्रं व्रतम् ।) जलमात्रपानरूपव्रतविशेषः । इति मिताक्षरा ॥ (यथा, मार्कण्डेये । “मूलकृच्छ्रं स्मृतं मूलैस्तोयकृच्छ्रं जलेन तु ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
तोयकृच्छ्र¦ न॰ जलमात्रपानरूपे माससाध्ये व्रतभेदे।
“यदा तु विल्वानि फलानि प्रत्येकं क्वथितानि मास-म्पीयन्ते तदा फलकृच्छ्रादिव्यपदेशं लभते। यथाहमार्कण्डेयः
“फलैर्मासेन कथितः फलकृच्छ्रो मनीषिभिः। श्रीकृच्छ्रः श्रीफलैः प्रोक्तः पद्माक्षैरपरस्तथा। मासेनाम-मलकैरेवं श्रीकृच्छ्रमपरं स्मृतम्। पत्रैर्मतः पत्रकृच्छ्रःपुष्पैस्तत्कृच्छ्र उच्यते। मूलकृच्छःस्मृतीमूलैस्तोयकृच्छ्रोजलेन तु” इति।
“इति पर्णकृच्छ्रमेकादशविधम्” मिता॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
तोयकृच्छ्र¦ m. (-च्छ्रः) A sort of penance, drinking nothing but water for a fixed period. E. तोय water, and कृच्छ्र penance.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
तोयकृच्छ्र/ तोय--कृच्छ्र m. n. swallowing nothing but water (sort of fast) Ya1jn5. Sch.