त्रिदण्डिन्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रिदण्डी, [न्] पुं, (त्रिदण्डमस्त्यस्येति । इनिः ।) त्रिदण्डधारियतिः । (यथा, महाभारते । १२ । ३२० । ८ । “तया जगदिदं कृत्स्नमटन्त्या मिथिलेश्वरः । तत्र तत्र श्रुतो मोक्षे कथ्यमानस्त्रिदण्डिभिः ॥”) कायवाङ्मनोदण्डयुक्तः । इति श्रीभागवतम् ॥ (यथा, मनुः । १२ । १० । “वाग्दण्डोऽथ मनोदण्डः कायदण्डस्तथैव च । यस्यैते निहिता बुद्धौ त्रिदण्डीति स उच्यते ॥”) यज्ञोपवीतम् । इति लोकप्रसिद्धिः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रिदण्डिन्¦ पु॰ त्रिदण्डमस्त्यस्य इनि। सन्त्यासाश्रमे।
“वा-ग्दण्डोऽथ मनोदण्डः कायदण्डस्तथैव च। यस्यैते नि-हिता बुद्धौ त्रिदण्डीति स उच्यते। त्रिदण्डमेतन्निक्षिप्यसर्वभूतेषु मानवः। कामक्रोधौ तु संयम्य ततः सिद्धिंनियच्छति” मनुः।
“त्रिदण्डग्रहणादेव प्रेतत्वं नैवजायते। अहन्येकादशे प्राप्ते पार्वणन्तु विधीयते” लिखि॰ सं॰ तस्यापि पार्वणं श्राद्धं विहितम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रिदण्डिन्¦ m. (-ण्डी)
1. A wandering devotee, one who carries three long bamboo staves in his right hand.
2. The religious man who has ob- tained a command over his words, thoughts, and actions, or mind, body, and speech. E. त्रि three, and दण्ड a punishment, a staff, &c. इनि aff.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रिदण्डिन्/ त्रि--दण्डिन् m. " carrying the 3 staves tied together " , a परिव्राजकYa1jn5. iii , 58 MBh. etc.
त्रिदण्डिन्/ त्रि--दण्डिन् m. a triple commander( i.e. controlling his own thoughts , words and deeds) Mn. xii , 10 Ma1rkP. xli.