त्रिष्टुप्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

त्रिष्टुप्, [भ्] स्त्री, (त्रिषु स्थानेषु स्तुभ्यते जडी- क्रियते इति । स्तुभ जडीकरणे + क्विप् । षत्वम् ।) छन्दोविशेषः । इति छन्दोमञ्जरी ॥ (यथा, वाजसनेयसंहितायाम् । ९ । ३३ । “इन्द्र एकादशाक्षरेण त्रिष्टु भमुदजयत्तामुज्जे- षम् ॥”) अस्य विवरणं छन्दस्शब्दे द्रष्टव्यम् । अस्योत्पत्तिविवरणं यथा, श्रीभागवते । ३ । १२ । २९ । “तस्योष्णिगासील्लोमभ्यो गायत्त्री च त्वचो विभोः । त्रिष्टुप् मांसात् स्नुतोऽनुष्टुप् जगत्यस्थ्नः प्रजा- पतेः ॥ मज्जायाः पङ्क्तिरुत्पन्ना बृहती प्राणतोऽभ- वत् ॥”

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

TRIṢṬUP : One of the seven horses tied to the chariot of Sūrya. The seven horses are; Gāyatrī, Bṛhatī, Uṣṇik, Jagatī, Triṣṭup, Anuṣṭup and Paṅkti. (Chapter 8, Aṁśa 2, Viṣṇu Purāṇa).


_______________________________
*4th word in left half of page 796 (+offset) in original book.