त्रैपुर
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रैपुरः, पुं, (त्रिपुर एव । स्वार्थे अण् ।) त्रिपुर- देशः । तत्पर्य्यायः । डाहलः २ चैद्यः ३ चेदिः ४ । इति हेमचन्द्रः । ४ । २२ ॥ (देशोऽयं कामरूपस्य सीमाप्रदेशः । यथा, कामाख्या- तन्त्रे । “कालेश्वरं श्वेतगिरिं त्रैपुरं नीलपर्व्वतम् । कामरूपाभिधो देशो गणेशगिरिमूर्द्धनि ॥” कालेश्वरं श्वेतगिरिं त्रैपुरं नीलपर्व्वतं यावत् ॥ त्रिपुरस्य राजा । यथा, महाभारते । २ । ३१ । ५८ । “माद्रीसुतस्ततः प्रायाद्विजयी दक्षिणां दिशम् । त्रैपुरं स्ववशे कृत्वा राजानममितौजसम् । निजग्राह महाबाहुस्तरसा पौरवेश्वरम् ॥” तद्देशवासिनि, पुंभूम्नि । यथा, मात्स्ये । ११३ । ५३ । “स्तोशलाः कोसलाश्चैव त्रैपुरा वैदिशास्तथा ॥” त्रिपुराधिष्ठितासुरभेदे । यथा, हरिवंशे । १२९ । ५४ । “येनोद्धृतास्त्रैपुरा मायिनो वै दग्धा घोरेण वितथान्ताः शरेण ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रैपुर¦ पु॰ त्रिपुर + स्वार्थे अण्।
१ त्रिपुरदेशे हेमच॰। त्रि-पुरोऽभिजनोऽस्य तस्य राजा वा अण्।
२ पित्रादिक्रमेणतद्वासिनि
३ त्रिपुराधीशे च बहुषु अणो लुक्।
“मेल-कैस्त्रैपुरैश्चैव चिच्छलैश्च समन्वितः” भा॰ भी॰
८८ अ॰। आर्षत्वात् बहुषु अणो न लुक्। त्रिपुरं पुरत्रयमस्त्यस्यअण्। त्रिपुरस्वामिषु
४ असुरभेदेषु त्रिपुरशब्दे दृश्यम्।
“येनोद्धृतास्त्रैपुरा मायिनो वै दग्धाघोरेण वितथान्ताःशरेण” हरिवं॰
१३
१ अ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रैपुर¦ m. (-रः) Tripura or Tipperah: see त्रिपुर। E. स्वार्थे अण् added to त्रिपुर |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रैपुरः [traipurḥ], 1 The Tripura country.
A ruler or inhabitant of that country.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
त्रैपुर mfn. relating to त्रि-पुरS3a1rad. xii
त्रैपुर n. शिव's conquest of -TTri-pura Ba1lar. ii , 3/4
त्रैपुर m. pl. the inhabitants of -TTri-pura Hariv. 7443
त्रैपुर m. the inhabitants of त्रिपुरीor the चेदिs MBh. vi , 3855
त्रैपुर m. sg. a चेदिprince , ii , 1164 .
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--the seventh of the twelve incarnations of विष्णु. M. ४७. ४४. वा. ९७. ७५.
--a tribe on the other side of the Vindhyas. Br. II. १६. ६४. M. ११४. ५३. वा. ४५. १३३.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Traipura : m. (pl.): Designation of the warriors of Tripura.
On the eighth day of war, Traipuras accompanied Bṛhadbala, king of Kosala, who stood behind Bhagadatta in the Mahāvyūha (6. 83. 5) of the Kauravas (kausalyo tha bṛhadbalaḥ/traipuraiś caiva…samanvitaḥ) 6. 83. 9.
_______________________________
*1st word in right half of page p739_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Traipura : m. (pl.): Designation of the warriors of Tripura.
On the eighth day of war, Traipuras accompanied Bṛhadbala, king of Kosala, who stood behind Bhagadatta in the Mahāvyūha (6. 83. 5) of the Kauravas (kausalyo tha bṛhadbalaḥ/traipuraiś caiva…samanvitaḥ) 6. 83. 9.
_______________________________
*1st word in right half of page p739_mci (+offset) in original book.