दण्डकः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दण्डकः, पुं क्ली, (दण्ड इव कायतीति । कै + कः ।) श्लोकविशेषः । छन्दोभेदः । इत्यमर- टीकासारसुन्दरी ॥ अस्य विवरणं छन्दः- शब्दे द्रष्टव्यम् ॥ (ह्रस्वो दण्डः । “ह्रस्वे ।” ५ । ३ । ८६ । इति कन् । क्षुद्रलगुडः । सो~टा इति भाषा ॥ पुं, इक्षाकुपुत्त्रः । यथा, भाग- वते । ९ । ६ । ४ । “क्षुवतस्तु मनोर्जज्ञे इक्ष्वाकुर्घ्राणतः सुतः । तस्य पुत्त्रशतज्येष्ठा विकुक्षिनिमिदण्डकाः ॥” एतन्नृपसन्निवेशस्थानं दण्डकारण्यमितिख्यातम् । यथा, रामायणे । १ । १ । ४० । “रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च । तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान् प्रविवेश ह ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दण्डकः [daṇḍakḥ], 1 A stick, staff &c. (such as a handle of a parasol, the beam of a plough, the staff of a banner).

A line, row.

N. of a metre; see App. I.-कः, -का, -कम् N. of a celebrated district in the Deccan situated between the rivers Narmadā and Godāvarī (it was a vast region said to be tenantless in the time of Rāma); प्राप्तानि दुःखान्यपि दण्डकेषु R.14.25; किं नाम दण्डकेयम् U.2; क्वायोध्यायाः पुनरुपगमो दण्डकायां वने वः U.2.13,14,15. -Comp. -अरण्यम् the Daṇḍaka forest in the Deccan; Mb.3; also दण्डकावनम्.