दन्तपवन

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दन्तपवन¦ न॰ दन्तं पुनाति अनेन पू--करणे ल्युट्।

१ दन्त-काष्ठे। भावे ल्युट्।

२ दन्तधावने च। तत्प्रकारो भावप्र॰उक्तो यथा(
“तत्रादौ दन्तपवनं द्वादशाङ्गुलमायतम्। कनिष्ठिका-परीणाहमृज्वग्रथितमव्रणम्। अयुग्मग्रन्थि यच्चापिप्रत्यग्रं शस्तभूमिजम्। अवेक्ष्यर्त्तुञ्च दोषञ्च रसंवीर्यञ्च योजयेत्। कषाय मधुरं तिक्त कटुकं प्रात-[Page3465-b+ 38] रुत्थितः। निम्बश्च तिक्तके श्रेष्ठः कषाये खदिर-स्तथा। मधूको मधुरे श्रेष्ठः करञ्ज कटुके तथा। क्षौद्रव्योषत्रिवर्गाक्तं सतैलं सैन्धवेन च। चूर्णेनतेजोवर्त्त्या च दन्तान्नित्यं विशोधयेत्। एकैकं घर्षयेद्दन्तंमृदुना कूर्चकेन च। दन्तशोधनचूर्णेन दन्तमांसान्य-बाधयन्। तद्दौर्गन्ध्योपदेहौ तु श्लेष्माणं चापकर्षति। वैशद्यमन्नाभिरुचिं सौमनस्यं करोति च। न खादेद्ग-लताल्वोष्ठजिह्वारोगसमुद्भवे। अथास्यपाके श्वासे चकासहिक्कावमीषु च। दुर्बलोऽजीर्णभक्तश्च मूर्च्छार्त्तोमदपीडितः। शिरोरुगार्त्तस्तृषितः श्रान्तःपानक्लमा-न्वितः। अर्दितः कर्णशूली च दन्तरोगी च वर्जयेत्”

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दन्तपवन¦ n. (-नं) A dentifrice, or any thing taken to clean the teeth. E. दन्त, and पवन purifying. दन्तं पुनाति अनेन पू करणे ल्युट् |

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दन्तपवन/ दन्त--पवन n. " tooth-cleaner " , a small piece of wood(= -काष्ठ) Car. i , 5 Sus3r. iv , 24.