दशग्रामपति

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दशग्रामपति¦ पु॰ दशानां ग्रामाणां पतिः उत्तरपदद्विगुः। दशग्रामाध्यक्षे। तन्नियोगादि मनुनोक्तं यथा(
“ग्रामस्याधिपतिं कुर्य्यात् दशग्रामपतिं तथा। विंश-तीशं शतेशञ्च सहस्रपतिमेव च। ग्रामे दोषान् समुत्-पन्नान् ग्रामिकः शनकैः स्वयम्। शंसेद्ग्रामदशेशायदशेशो विंशतीशिनम्। विंशतीशस्तु तत्सर्वं शतेशायनिवेदयेत्। शंसेद्ग्रामशतेशस्तु सहस्रपतये स्वयम्। यानि रजिप्रदेयानि प्रत्यहं ग्रामवासिभिः। अन्नपाने-न्धनादीनि ग्रामिकस्तान्यवाप्नुयात्। दशी कुलन्तु भुञ्जीतविंशी पञ्चकुलानि च। ग्रामं ग्रामशताध्यक्षः सहस्रा-धिपतिः पुरम्। तेषां ग्राम्याणि कार्य्याणि पृथक् का-र्य्याणि चैव हि। राज्ञोऽन्यः सचिवः स्निग्धस्तानिपश्येदतन्द्रितः”।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दशग्रामपति¦ m. (-तिः) A magistrate or chief of ten villages. E. दश, and ग्राम a village, पति master.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दशग्रामपति/ दश--ग्राम---पति m. a chief of 10 villages Mn. vii , 115