दशप

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दशप¦ पु॰ दश ग्रामान् पाति रक्षति पा--क। दशग्रामीरक्षके राजनियुक्ते पुरुषभेदे। तन्नियोगादिकं भा॰ शा॰

८७ अ॰ उक्तं यथा(
“ग्रामस्याधिपतिः कार्य्यो दशग्राम्यास्तथाऽपरः। द्वि-गुणायाः शतस्यैवं सहस्रस्य च कारयेत्। ग्रामेयान्ग्रामदोषांश्च ग्रामिकः प्रतिभावयेत्। तान् ब्रूयाद्दशपा-यासौ स तु विंशतिपाय वै। सोऽपि विंशत्यधिपतिर्वृत्तंजानपदे जने। ग्रामाणां शतपालाय सर्वमेव निवेदयेत्। यानि ग्राम्याणि भोज्यानि ग्रामिकस्तान्युपाश्नीयात्। दशपस्तेन भर्त्तव्यस्तेनापि द्विगुणाधिपः। ग्र मं ग्राम-शताध्यक्षो भोक्तुमर्हति सत्कृतः। महान्तं भातश्रेष्ठ!सुस्फीतं जनसङ्कुलम्। तत्र ह्यनेकपायत्तं राज्ञो मवतिभारत!। शाखानगरमर्हस्तु सहस्रपतिरुत्तम। धान्यं[Page3479-b+ 38] हिरण्यं भोगेन भोक्तुं राष्ट्रीयसङ्गतः। तेषां संग्राम-कृत्यं स्याद् ग्रामकृत्यञ्च तेषु यत्। षर्भज्ञः सचिवः कश्चित्-तत् प्रपश्येदतन्द्रितः”।

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

दशप/ दश--प m. = -ग्रामिन्MBh. xii , 3266.