दस्म
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दस्मः, पुं, (दस्यति उत्क्षिपति दक्षिणादिक- मिति । दस + “इषियुधीन्धिदसिश्येति ।” उणां । १ । १४४ । इति मक् ।) यजमानः । चौरः । हुताशनः । इति मेदिनी । मे, १५ ॥ खलः । इति शब्दरत्नावली ॥ (त्रि, उपक्षेपकः । यथा, ऋग्वेदे । १ । १४८ । ४ । “पुरूणि दस्मो नि रिणाति जम्भैराद्रोचते वन आ विभावा ॥” “दस्म उपक्षपयितायमग्निः ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥ दर्शनीयः । यथा, ऋग्वेदे । १ । ७७ । ३ । “तं मेधेषु प्रथमं देवयन्तीर्विश उपब्रुवते दस्म- मारीः ॥” “दस्मं दर्शनीयं तमग्निमारीर्गच्छन्त्यः ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दस्म¦ त्रि॰ दस उपक्षेपे मक्
१ उपक्षेपके
“पुरूणि दस्मो निरि-णाति व्यजस्रैः ऋ॰
१ ।
१४
८ ।
४ ।
“दस्म उपक्षपयिता” भा॰दस दर्शने कर्मणि मक्।
२ दर्शनीये
“राजेव दस्म! निष-दोऽधिवर्हिषि” ऋ॰
१० ।
४३ ।
२ ।
“हे दस्म! दर्शनीयेन्द्र!” भा॰।
“दस्मत् कृणोष्यध्वरम्”
१ ।
७४ ।
४ । दस्मत्दसु दंशनदर्शनयोः इषियुधीन्धीत्यादिना मक्।
“दस्म-मित्यत्र मकारस्य वर्णव्यत्ययेन तकारः” भा॰
“एतेनास्यतान्तत्वकल्पनम् प्रामादिकम्।
“जुजोषदिन्द्रोदस्म-वर्च्चाः ऋ॰
१ ।
१७
३ ।
४
“दस्मवर्चाः दर्शनीयतेजाः” भा॰
३ यजमाने
४ चौरे
५ हुताशने च मेदि॰। खार्थे यत्दस्म्य दर्शनीये त्रि॰।
“द्व्युक्षाय दस्म्यं वचः” ऋ॰
८ ।
२४ ।
२० ।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दस्म¦ m. (-स्मः)
1. A name of fire.
2. A sacrificer, one who employs Brahmans in instituting a religious ceremony.
3. A thief.
4. A rogue, a knave. E. दस् to throw or send, मक् Unadi aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दस्म [dasma], a. [दस्-मक्] Ved.
Destroying, destructive.
Beautiful.
Wonderful, extraordinary.
स्मः A sacrificer.
A thief, rogue.
Fire.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दस्म mfn. ( दंस्)accomplishing wonderful deeds , wonderful , extraordinary RV.
दस्म m. a sacrificer L.
दस्म m. fire L.
दस्म m. a thief , rogue(See. स्यु) L.