दूरोहण
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दूरोहण¦ त्रि॰ दुःष्करमारोहणमस्य प्रा॰ ब॰। आदित्ये दूरोहशब्दे तस्य तथात्वं दृश्यम्
२ छन्दोमेदे न॰। असौ वाआदित्यो दूरोहणं छन्दः” इति श्रुतिः।
“दुरोहणंछन्दः” यजु॰
१० ।
५ छान्दसं क्लीवत्वम्।
३ दूरारोहणीयेत्रि॰ दुःखेन रोहणं वा।
४ दुःसाध्ये रोहणे
५ तच्छन्दस्कमन्त्रस्याभ्यासभेदे च यथोक्तं आश्व॰ श्रौतसूत्रे(
“हंसः शुचिषदिति पच्छोऽर्धर्चशस्त्रिपद्या चतुर्थमनबानमुक्त्वा प्रणुत्यावस्येत्। पुनस्त्रिपद्याऽर्धर्चशः पच्छएव सप्तमम्”
८ ।
२ ।
१४
“एतामृचमित्थं शंसेत्। प्रथमंपच्छः द्वितीयमर्धर्चशः। तृतीयं त्रिभिः पादैरवसायउत्तमेन पादेन प्रणुत्य चतुर्थमनवानमुक्त्वा प्रणवेनावस्येत्। एतदारोहणम्। अथावहोरणम्। पुनस्त्रि-[Page3658-a+ 38] पद्येत्येवमादिनोक्तं पञ्चमम्। अर्धर्चशः षष्ठं, पुनः पच्छःसप्तमम्। एतत् दूरोहणं भवति। सप्तमवाननिय-मेन ऋक् सप्तकृत्वोऽभ्यस्ता दूरोहणमिति ज्ञापनार्थम्। एवकारः पौनर्वचनिकः” नारा॰
“एतत् दूरोहणम्”
८ ।
२ ।
१५ दूरोहणमिति प्रकृते पुनर्दूरोहणवचनं द्विविधंदूरोहणमस्तीति प्रदर्शनार्थं तेन स्वर्गकामस्य चतुरभ्य-स्तेन दूरोहणं भवति” नारा॰।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दूरोहण/ दू--रोहण mfn. id.
दूरोहण/ दू--रोहण n. N. of a difficult recitation of a verse in 7 ways (1 पाद, 2 पादs , 3 पादs , the whole verse , 3 पादs , 2 पादs , 1 पाद) MaitrS. VS etc.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
दूरोहण न.
ऋग्वेदीय ऋचाओं का ‘आरोहण’ एवं ‘अवरोहण’ दोनों प्रक्रियाओं का एकीकरण करके विशिष्ट प्रकार का पाठ, काशिकर 1०2; आरोही एवं अवरोही रूप में पाठ करने की एक प्रविधि, जिसमें पंक्ति का पाठ सर्वप्रथम पाद से, उसके बाद अर्धर्च से और उसके बाद यति (विराम) से अनुसृत एक विस्तार में तीन पादों से होता है। यह तो हुआ आरोही। अवरोह विपरीत क्रम है ः तीन पादों, अर्धर्च, पाद एवं यति से रहित चार पादों से, आश्व.श्रौ.सू. 8.2.12-13 भाष्य।
