देवक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
देवकः, पुं, यदुवंशीयराजविशेषः । स श्रीकृष्णस्य मातामहः । इति श्रीभागवतम् ॥ (अयन्तु गन्धर्व्वपतेरंशावतारः । यथा, महाभारते । १ । ६७ । ६९ । “यस्त्वासीद्देवको नाम देवराजसमद्युतिः । स गन्धर्व्वपतिर्मुख्यः क्षितौ जज्ञे नराधिपः ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
देवक¦ त्रि॰ दिव--ण्वुल्।
१ क्रीडके
२ गन्धर्वपतिभेदे
३ श्रीकृ-ष्णस्य मातामहे आहुकपुत्रे नृपभेदे च पु॰
“यस्त्वासी-द्देवको नाम देवराजसमद्युतिः। स गन्धर्वपतिर्मुख्यःक्षितौ जज्ञे नराधिपः” भा॰ आ॰
६७ अ॰ तस्यैव देवक-नाम्ना कलाववतारः इत्यर्थः।
“आहुकस्य तु काश्यायां द्वौपुत्रौ सम्बभूवतुः। देवकश्चोग्रसेनश्च देवगर्भसमावुभौ। देवकस्याभवन् पुत्राश्चत्वारस्त्रिदशोपमाः। देववानुपदेवश्चसन्देवो देवरक्षितः। कुमार्यः सप्त चास्यासन् वसुदे-वाय ता ददौ। देवकी शान्तिदेवा च सन्देवा देवर-क्षिता। वृकदेव्युपदेवी च सुनाम्नी चैव सप्तमी” हरिवं॰
३८ अ॰।
४ तत्कन्यायां स्त्री ङीष्। देवकीशब्दे दृश्यम्
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
देवक¦ mfn.: (-कः-का-की-कं)
1. Who or what sports or plays.
2. Divine, celestial, like a deity. m. (-कः) A proper name, the maternal grandfather of KRISHNA. E. दिव् to play, ण्वुल् affix; or देव, and कन् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
देवक [dēvaka], a. [दिव्-ण्वुल्]
sporting, playing.
Divine, godlike, celestial. -कः (at the end of comp.) A god, deity.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
देवक mf( इका)n. who or what sports or plays W.
देवक mf( इका)n. divine , celestial id.
देवक m. ( दिव्)a god , deity (at the end of an adj. comp. ) MBh. ii , 1396 etc. (See. दैवक)
देवक m. N. of a man (?) RV. vii , 18 , 20 Sa1y.
देवक m. of a गन्धर्व(at once a prince , son of आहुकand father of देवकी[below] MBh. i , 4480 ; v , 80 etc. Hariv. Pur. )
देवक m. of a son of युधि-ष्ठिरand यौधेयीor पौरवी(See. विकाbelow) Pur.
देवक m. familiar N. for देव-दत्तकPa1n2. 5-3 , 83 Pat.
देवक m. pl. N. of the शूद्रs in क्रौञ्च-द्वीपBhP. v , 20 , 22
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a Bhoja, and son of आहुक (आहुकान्ध- वा। प्।); brother of Ugrasena, hated by Kamsa. फलकम्:F1: भा. I. १४. २७; III. 1. ३३; X. ३६. २४ [३१] and ३४; Br. III. ७१. १२९-30; M. ४४. ७१-2; Vi. IV. १४. १६-17.फलकम्:/F देवकी was one of his seven daughters, all of whom were married to Vasudeva. Father of four sons देववान् and others. फलकम्:F2: भा. IX. २४. २१-23; वा. ९६. १२८-9; Vi. IV. १४. १८-19; V. 1. 5.फलकम्:/F Gave rich presents to his daughter देवकी when she was married. फलकम्:F3: भा. X. 1. ३२.फलकम्:/F
(II)--a son of युधिष्ठिर by पौरवी (Yau- धेयी-वि। प्।). भा. IX. २२. ३०. Vi. IV. २०. ४४.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
DEVAKA I : A king in ancient India. Born in the Yayāti dynasty he shone like Indra (Ādi Parva, Chapter 67). He was the brother of Ugrasena, father of Kaṁsa, and the father of Devakī, the mother of Kṛṣṇa. (Sabhā Parva, Southern Text, Chapter 22).
_______________________________
*10th word in right half of page 209 (+offset) in original book.
DEVAKA II : A king in ancient India. He fostered a girl born to a brahmin by a Śūdra woman. It was this girl whom Vidura married. (Adi Parva, Chapter 113, Verse 12).
_______________________________
*11th word in right half of page 209 (+offset) in original book.
DEVAKA III : A king, a contemporary of the Pāṇḍavas. (Udyoga Parva, Chapter 41, Verse 17).
_______________________________
*12th word in right half of page 209 (+offset) in original book.