धेनुकसूदन

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

धेनुकसूदनः, पुं, (धेनुकं गोवर्द्धनोत्तरपार्श्वस्थ- तालवनवासिनमसुरं निसूदयति बलराम- द्बारेति । सूद + णिच् + ल्युः ।) श्रीकृष्णः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ (बलरामः । इति पुरा- णम् ॥)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

धेनुकसूदन¦ पु॰ धेनुकमनुपदोक्तमसुरं सूदयति सूदि-ल्यु। वलभद्रे तन्निसूदनकथा हरिवं॰

७० अ॰ यथा
“रौहिणेयं खरो दुष्टः सोऽदशद्दशनायुधः। पद्भ्या-मुभाभ्याञ्च पुनः पश्चिमाभ्यां पराङ्मुखः। जघानो-रसि दैत्योऽसौ रौहिणेयं निरायुधम्। ताभ्यामेव सजग्राह पद्भ्यां तं दैत्यगर्दभम्। आवर्जितखुरस्कन्धंप्रेरयंस्तालमूर्द्धनि। स भग्नोरुकटीग्रीवो भग्नपृष्ठोद-राकृतिः। खरस्तालफलैः सार्द्धं पपात धरणीतले। तं गतासुं गतश्रीकं पतितं वीक्ष्य गर्दभम्। ज्ञातीं-स्ततोऽपरांस्तस्य तृणराजनि सोऽक्षिपत्” हरिवं॰

७० अ॰
“पूतनाधेनुकारिष्टकेशिचानूरसूदनः” त्रिकाण्डशेषेविष्णुनामपर्य्याये धेनुसूदनोक्तिः रामस्य विष्ण्वंशावतार-त्वात् इति बोध्यम् रामद्वारा तस्य हननात् तस्य तथा-त्वम्। भाग॰

१०

१५ अ॰ अपि वलरामेणैव तस्यहननकथान्ते
“नैतच्चित्रं भगवति ह्यनन्ते जगदीश्वरे” इत्यनेन परमेश्वरकर्तृकस्य तद्धननस्य न चित्रत्वमित्युक्तम्। वलरामेण तद्धननेऽपि तस्य तद्द्वारा तद्धन्तृत्वमस्त्येवेतिबोध्यम् धेनुकारिप्रभृतयोऽपि बलरामे।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

धेनुकसूदन¦ m. (-नः) A name of KRISHN4A. E. धेनुक a demon, so called, and सूदन the destroyer, also similar compounds, as धेनुकहन्, धेनुकारि &c. सूदि-ल्यु |

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

धेनुकसूदन/ धेनुक--सूदन m. = -ध्वंसिन्L.