नदः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नदः, पुं, (नदति प्रवाहवेगेन शब्दायते इति । नद + अच ।) पुंवाचकाकृत्रिमखातावच्छिन्न- जलप्रवाहः । (यथा, मनुः । ६ । ९० । “यथा नदीनदाः सर्व्वे सागरे यान्ति संस्थितिम् । तथैवाश्रमिनः सर्व्वे गृहस्थे यान्ति संस्थितिम् ॥”) स च सिन्धुभैरवशोणदामोदरब्रह्मपुत्त्रादिः । तत्पर्य्यायः । पुनर्व्वहः २ भिद्यः ३ उद्यः ४ सरस्वान् ५ । इति हेमचन्द्रः । ४ । १५६ ॥ “अष्टषष्टिस्तु तीर्थानि नदाश्च दशकोटयः ॥” इति पाद्मे भूखण्डे ८५ अध्यायः ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नदः [nadḥ], [नदति शब्दायते-अच्]

A river, great river (such as the Indus); दधद्भिरभितस्तटौ विकचवारिजाम्बू नदैः Śi.4.66 (where Malli. remarks: प्राक्स्रोतसो नद्यः प्रत्यक्स्रोतसो नदा नर्मदां विनेत्याहुः)

A stream, flowing stream, rivulet; सुनिनदैर्नदैर्वृतम् Ki.5.27.

The ocean.

Ved. A horse.

A cloud.

A praiser (ऋषि). -Comp. -पतिः, -राजः the ocean; प्रथमप्रबुद्धनदराजसुतावदनेन्दुनेव तुहिनद्युतिना Śi.9.3.