नन्दीश्वर

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नन्दीश्वरः, पुं, (नन्दिनो गणविशेषस्य ईश्वरः ।) शिवः । इति शब्दरत्नावली ॥ नन्दीशतालः । इति सङ्गीतदामोदरः ॥ (नन्दी ईश्वरश्च ।) शिवद्वारपालः । तस्य शिवपार्श्वदत्वकारणं यथा, -- “ततस्त्रेतायुगे काले नन्दी नाम महामुनिः । आरिराधयिषुः शर्व्वं तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ ततस्तु भगवान् प्रीतस्तस्मै विप्राय शङ्करः । उवाच च वचः साक्षात्तमृषिं वरदः प्रभुः ॥ वरान् वृणीष्व विप्रेन्द्र ! यानिच्छसि महामुने ! । तांस्ते सर्व्वान् प्रयच्छामि दुर्लभानपि मारिष ॥ इत्युक्तोऽसौ भगवता शर्व्वेण सुनिपुङ्गव । प्रोवाच वरदं देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ यदि प्रीतोऽसि भगवन् ! अनुक्रोशतया मम । अनुग्राह्यो ह्यहं देव त्वयावश्यं सुराधिपं ! ॥ यथा नान्ये भवेद्भक्तिस्त्वयि नित्यं महेश्वर ! । तथाहं भक्तिमिच्छामि सर्व्वभूताशये त्वयि ॥ एतत्तु वचनं श्रुत्वा नन्दिनः स महेश्वरः । प्रहस्योवाच तं प्रीत्या ततो मधुरया गिरा ॥ मद्रूपधारी मत्तेजास्त्र्यक्षः सर्व्वगुणोत्तमः । भविष्यसि न सन्देहो देवदानवपूजितः ॥ अनेनैव शरीरेण जरामरणवर्ज्जितः । दुष्प्राप्येयमवाप्या ते देवैर्गाणेश्वरी गतिः ॥ पार्श्वदानां वरिष्ठश्च मामकानां द्विजोत्तम ! । नन्दीश्वर इति ख्यातो भविष्यसि न संशयः ॥ अद्यप्रभृति देवाग्र्य ! देवकार्य्येषु सर्व्वतः । त्वं प्रभुर्भविता लोके मत्प्रसादान्मुनीश्वर ! ॥ त्वामेवाभ्यर्च्चयिष्यन्ति सर्व्वभूतानि सर्व्वतः । मत्तः समभिवाञ्छन्तः प्रसादं पार्श्वदाधिप ! ॥ यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्बेष्टि यस्त्वामनु स मामनु । नावयोरन्तरं किञ्चिदम्बरानिलयोरिव ॥ द्बारे तु दक्षिणे नित्यं त्वया स्थेयं गणाधिप ! । वामेन विभुना वापि महाकालेन सर्व्वदा ॥” इति वराहपुराणम् ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नन्दीश्वर¦ पु॰

६ त॰।

१ शिवे

२ तालभेदे सङ्गीतदा॰।

३ शिवग-णाधिपभेदे पु॰ तस्य तथात्वकथा च वराहपु॰ उक्ता यथा
“ततस्त्रेतायुगे काले नन्दी नाम महामुनिः। आरि-राधयिषुः शर्वं तपस्तेपे सुदारुणम्। ततस्तु भगवान्प्रीतस्तस्मै विप्राय शङ्करः। उवाच च वचः साक्षा-त्तमृषिं वरदः प्रभुः। वरान् वृणीष्व विप्रेन्द्र! यानि-च्छसि महामुने!। तांस्ते सर्वान् प्रयच्छामि दुर्लभानपिमारिष!। इत्युक्तोऽसौ भगवता शर्वेण मुनिषुङ्गवः। प्रोवाच वरदं देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना। यदि प्रीतोऽसिभगवन्! अनुक्रोशतया मम। अनुग्राह्यो ह्यहं देव!त्वयावश्यं सुराधिप!। यथाऽनन्या भवेद्भक्तिस्त्वयि नित्यंमहेश्वर!। तथाहं भक्तिमिच्यामि सर्वभूताशये त्वयि। एतत्तु वचनं श्रुत्वा नन्दिनः स महेश्वरः। प्रहस्योवाचतं प्रीत्या तती मधुरया गिरा। मद्रूपधारी मन्तेजास्त्र्यक्षः सर्वगुणोत्तमः। भविष्यसि न सन्देहो देवदान-वपूजितः। अनेनेव शरीरेण जरामरणवर्जितः। दुष्प्रा-[Page3963-b+ 38] प्यैवमवाप्या ते देवैर्गाणेश्वरी गतिः। पार्श्वदानां वरि-ष्ठश्च मामकानां द्विजोत्तम!। नन्दीश्वर इति ख्यातोभविष्यसि न संशयः। अद्य प्रभृति देवाग्र्य! देवकार्य्येषुसर्वतः। त्वं प्रभुर्भविता लोके मत्प्रसादान्मुनीश्वर!। त्वामेवाभ्यर्च्चयिष्यन्ति सर्वभूतानि सर्वतः। मत्तः सम-भिवाञ्छन्तः प्रसादं पार्श्वदाधिप!। यस्त्वां द्वेष्टि समां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु। नावयोरन्तरं किञ्चिद-म्बरानिलयोरिव। द्वारे तु दक्षिणे नित्यं त्वया स्थेयंगणाधिप!। वामेन विभुना चापि महाकालेन सर्वदा” वराहपु॰।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नन्दीश्वर¦ m. (-रः) A name of SIVA, &c.: see the last. E. नन्दि SIVA'S cham- berlain, and ईश्वर master.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नन्दीश्वर/ नन्दी m. ( न्दिor न्दिन्or न्दी+ ईश्व्)N. of शिवMBh.

नन्दीश्वर/ नन्दी m. N. of the chief of -S3 शिव's attendants BhP. (See. नन्दिन्)

नन्दीश्वर/ नन्दी m. of one of कुबेर's attendants MBh.

नन्दीश्वर/ नन्दी m. N. of a place held sacred by the जैनs S3atr.

नन्दीश्वर/ नन्दी m. of an author Cat.

नन्दीश्वर/ नन्दी m. (in music) a kind of measure

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--the god attendant on शिव; फलकम्:F1: वा. ७७. ६३.फलकम्:/F the vehicle of Rudra; फलकम्:F2: भा. X. ६३. 6.फलकम्:/F भगवान् with सूल; फलकम्:F3: वा. ३०. ९१, ३१५.फलकम्:/F cursed दक्ष for his hatred of शिव; फलकम्:F4: भा. IV. 2. २०-26.फलकम्:/F caught hold of Bhaga on the occasion of the destruction of Daksa's sacrifice; फलकम्:F5: Ib. IV. 5. १७.फलकम्:/F his permission to see [page२-202+ २९] शिव; temple of, at स्वर्गमार्ग Prasa1da. फलकम्:F6: Br. III. ३२. २३; १३. ६३-4; IV. ३०. ७५; ३४. ८९; ४१. २६ and ३०; ४३. ३०.फलकम्:/F Observed the vow सौभाग्यशयनम्; lord of a गण, versed in महेश्वर dharma; advised नारद to take to प्रयाग; the standard of शिव. फलकम्:F7: M. ६०. ४९; ९५. 3; ११२. २१; १३२. १८; १३३. ६०-5.फलकम्:/F Fought with विद्युन्मालि in Tripuram; फलकम्:F8: Ib. १३५. ४८ and ५३; १३६. ६८; १३८. ४४. १४०. २०-1.फलकम्:/F related to सनत्कुमार about the स्थानुत्वम् of शिव at Benares. फलकम्:F9: Ib. १८१. 2; १८३. ६४; २४५. ८०. २६६. ४२. २७८. 9.फलकम्:/F

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

NANDĪŚVARA : See under Nandikeśa.


_______________________________
*3rd word in left half of page 525 (+offset) in original book.