नन्द्यावर्त्त

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नन्द्यावर्त्तः, पुं, (नन्दिजनक आवर्त्तो यत्र ।) ईश्वरसद्मविशेषः । इत्यमरः । २ । २ । १० ॥ तस्य लक्षणं यथा, -- “दक्षिणांनुगतालिन्दत्रयं यत् पश्चिमामुखम् । पूजनीयोत्तरच्छ्रायं नन्द्यावर्त्तं वदन्ति तत् ॥” इति भरतधृतसाञ्जः ॥ तगरद्रुमः । इति विश्वः ॥ मत्स्यभेदः । तस्य गुणः । संग्राहित्वम् । कफपित्तविनाशित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नन्द्यावर्त्त¦ पु॰ नन्दी आवर्त्तो यत्र।
“नन्द्यावर्त्तमलिन्दैःशालाकुड्यां प्रदक्षिणान्तगतैः। द्वारं पश्चिममस्मिन्विहाय शेषाणि कार्य्याणि” वृ॰ सं॰

५३ अ॰ उक्ते

१ गृहभेदेभरतधृतसाञ्जवाक्ये तु तस्यान्यथा लक्षणमुक्तं यथा
“दक्षिणानुगतालिन्दत्रयं यत् पश्चिमामुखम्। पूजनीयो-त्तरोच्छायं नन्द्यावर्त्तं वदन्ति तत्”। तेन पश्चिमद्वारशून्य-त्वे विकल्पः।

२ तगरवृक्षे विश्वः।

३ मत्स्यभेदे राजव-ल्लभः।

३ यात्रायोगभेदे नद्यावर्त्तकशब्दे दृश्यम्।
“स्वस्ति-कान् वर्द्धमानांश्च नन्द्यावर्त्तांश्च काञ्चनान्” भा॰ द्रो॰

८२ अ॰हस्तिदन्दस्य

५ तदाकारच्छेदे च
“दन्तस्य मूलपरिधिंद्विरायतं प्रोज्झ्य कल्पयेच्छेषम्” इत्युपक्रमे
“श्रीवत्सव-र्द्धमानच्छत्रध्वजचामरानुरूपेषु। छेदे दृष्टेष्वारोग्यविजयधनवृद्धिसौख्यानि। प्रहरणसदृशेषु जयो नन्द्यावर्त्तेप्रनष्टदेशाप्तिः” वृ॰ सं॰

९४ अ॰

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नन्द्यावर्त्त¦ m. (-र्त्तः)
1. A sort of temple.
2. A tree, (Tabernæmontana coronaria:) see तगर।
3. A peculiar diagram. E. नन्दी happiness, आवर्त्त abode. नन्दी आवर्त्तो यत्र |