नरकमुक्तः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नरकमुक्तः, त्रि, (नरकात् मुक्तः ।) नरकागतः । यथा, -- “नरकात् प्रतिमुक्तस्तु पापयोनिषु जायते । पतितात् प्रतिगृह्याथ खरयोनिं व्रजेद्बुधः ॥ नरकात् प्रतिमुक्तस्तु कृमिर्भवति पातकी । उपाध्यायं व्यलीकन्तु कृत्वा श्वा भवति द्विजः ॥ तज्जायां मनसा वाञ्छंस्तद्द्रव्यं वाप्यसंशयम् । गर्द्दभो जायते जन्तुर्म्मित्रस्यैवापमानकृत् ॥ शत्रोरितरमाक्रुश्य शारिका संप्रजायते । पितरौ पीडयित्वा तु कच्छपत्वञ्च जायते ॥ भर्त्तुः पिण्डमुपाश्रन्तो हित्वान्यानि च सेवयेत् । एष एव क्रमो दृष्टो गोसुवर्णादिहारिणाम् । विद्यापहारी मूकश्च गत्वा च नरकान् बहून् ॥ असमिद्धेऽग्नौ हुते च मन्दाग्निः संप्रजायते । परनिन्दाकृतघ्नत्वं परमर्म्मावघातनम् । नैष्ठुर्य्यं निर्घृणत्वञ्च परदारोपसेवनम् । परस्वहरणाशौचं देवतानाञ्च कुत्सनम् ॥ निकृत्य वञ्चनं नणां कार्पण्यञ्च नृणां बुधः । उपलक्षणादि जानीयात् मुक्तानां नरकादनु ॥” प्रसङ्गात् स्वर्गागतलक्षणमप्याह । “दया भूतेषु संवादः परलोकं प्रतिक्रिया । सत्यं भूतहिता चोक्तिर्व्वेदप्रामाण्यदर्शनम् ॥ गुरुदेवर्षिपूजा च केवलं साधुसङ्गमः । सत्क्रियाभ्यसनं मैत्री स्वर्गिणां लक्षणं विदुः ॥ अष्टाङ्गयोगविज्ञानात् प्राप्नोत्यात्यन्तिकं लयम् ॥” इति गारुडे कर्म्मविपाकः २२९ अध्यायः ॥