नागवीथी
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नागवीथी, स्त्री, (नागस्येव वीथी पन्थाः ।) अश्वि- न्यादिनक्षत्रत्रयघटितग्रहस्थानत्रयान्तर्गतोत्तर- स्थानस्थपथविशेषः । यथा, -- “सर्व्वग्रहाणां त्रीण्येव स्थानानि द्विजसत्तमाः । स्थानं जारद्गवं मध्यं तथैरावतमुत्तरम् । वैश्वानरं दक्षिणतो निर्द्दिष्टमिह तत्त्वतः ॥ तदेव मध्यमोत्तरदक्षिणमार्गत्रयं प्रत्येकं वीथी- त्रयेण त्रिधा भिद्यते । तथाहि त्रिभिस्त्रिभि- रश्विन्यादिनक्षत्रैर्नागवीथी गजवीथी ऐरा- वती चेत्युत्तरमार्गे वीथीत्रयम् । तथाचोक्तम् । अश्विनी कृत्तिका याम्या नागवीथीति शब्दिता ॥” इति विष्णुपुराणे । २ । ८ । ७९ श्लोकटीकायां श्रीधरस्वामी ॥ कश्यपापत्यविशेषः । यथा, -- “नागवीथी च यामिन्याम् ।” इति ब्रह्मपुराणे द्वितीयोऽध्यायः ॥ (धर्म्मस्य यामिपत्नीगर्भजाता कन्या । यथा, मत्स्यपुराणे । ५ । १८ । “लम्बायां घोषनामानो नागवीथी तु यामिजा ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नागवीथी¦ स्त्री आकाशमण्डलस्थे उत्तरदिक्स्थे अश्वि-न्यादित्रयघटितग्रहस्थानत्रयान्तर्गते मार्गभेदेवियति हि मध्यमोत्तरदक्षिणमार्गत्रयमस्ति तच्च प्रत्येकंवीथीत्रयेण त्रिधा भिद्यते। तथा हि त्रिभिस्त्रिभिरश्वि-न्यादिनक्षत्रैर्नागवीथी गजवीथी ऐरावती चेत्युत्तरमार्गेवीथीत्रयम्”
“सर्वग्रहाणां भान्येव स्थानानि द्विज-सत्तमाः। स्थानं जारद्गवं मध्ये तथैरावतमुत्तरम्”
“वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिह तत्त्वतः। अश्विनीकृत्तिका याम्या नागवीथीति शब्दिता” विष्णुपु॰ जरद्गव-शब्दे
३०
५८ पृ॰ दृश्यम्।
२ कश्यपपुत्रीभेदे च
“नागवीथी च यामिन्याम्” ब्रह्म॰ प्र॰
२ अ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नागवीथी¦ f. (-थी) The path of Aira4vata, “the milky way.” E. नाग the elephant, वीथी a road or path.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नागवीथी/ नाग--वीथी f. a row of serpents MBh.
नागवीथी/ नाग--वीथी f. " serpent path " , the moon's path through the asterisms स्वाति(or अश्विनी) , भरणिand कृत्तिकाVar. (See. नागा. f. and गज-व्)
नागवीथी/ नाग--वीथी f. N. of a daughter of धर्मand यामीor of कश्यपand यामिनीHariv. Pur.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a daughter of यामी (जामि-वि। प्।) and Dharma. M. 5. १८; Vi. I. १५. १०७.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
NĀGAVĪTHĪ : Daughter born to Yāmī, the daughter of Dakṣaprajāpati. (Viṣṇu Purāṇa, Part 1, Chapter 15).
_______________________________
*2nd word in right half of page 515 (+offset) in original book.