नाडिः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नाडिः, स्त्री, (नाडयतीति । नड भ्रंशे + णिच् + इन् ।) नाडी । इत्यमरटीकायां भरतः ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नाडिः [nāḍiḥ] डी [ḍī], डी f.

The tubular stalk of any plant.

The hollow stalk of a lotus &c.; स इत्थमुद्वीक्ष्य तदब्द- नालनाडीभिरन्तर्जलमाविवेश Bhāg.3.8.19.

Any tubular organ of the body (such as an artery, vein); ष़डधिकदशनाडीचक्रमध्यस्थितात्मा Māl.5.1,2.

A pipe, flute.

A fistulous sore, fistula, sinus.

The pulse at the hand or foot.

A measure of time equal to twenty-four minutes.

A period of time = 1/2 Muhūrta.

A sort of bent grass.

A juggling trick.

A leather-string; L. D. B.

A weaver's implement; L. D. B. -Comp. -चक्रम् a group of tubular organs of the body such as: मूलाधार, स्वाधिष्ठान, मणिपुर, अनाहत, विशुद्धि, आज्ञाचक्र, सहस्राधार; Pātañjala; ष़डधिकदशनाडीचक्मध्यस्थितात्मा, Māl.5.1. -चरणः a bird.

चीरम् a small reed.

a tube round which the woof is wound.

जङ्घः a crow.

a kind of crane; नाडीजङ्घो निजघ्ने कृततदुपकृतिर्यत्कृते गौतमेन Nāg.4.15.

तरङ्गः an astrologer.

a debaucher, ravisher. -नक्षत्रम् = जन्मनक्षत्र q. v. -परीक्षा feeling the pulse. -पात्रम् a kind of water-clock. -मण्डलम् the celestial equator. -यन्त्रम् any tubular instrument.-वलयम् equinoctical circle. -व्रणः sinus, an ulcer, a fistula. -स्वेदः steam-bath through tubes.