नालीक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नालीकः, पुं, (नाल्या नलयन्त्रात् कायति शब्दायते इति । कै + कः । घोरशब्देन निर्गमनादेवास्य तथात्वम् ।) शरः । (यथा, महाभारते । ३ । ३१० । १७ । “कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महारथाः । नाविध्यन् पाण्डवास्तत्र पश्यन्तो मृगमन्ति- कात् ॥” तथा च शार्ङ्गधरसंगृहीतधनुर्व्वेदे । “नालीका लघवो बाणा नलयन्त्रेण नोदिताः । अत्युच्चदरपातेषु दुर्गयुद्धेषु ते मताः ॥”) शल्याङ्गम् । अब्जषण्डे, क्ली । इति मेदिनी । के, ११० ॥ (न अलीकमिति । सत्यम् । यथा, वक्रोक्तिपञ्चाशिकायाम् । ४२ । “नालीकाश्रयमेतदत्र वचनं बाणाश्रयं किं वचः ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नालीक¦ पु॰ नाल्या कायति कै--क। मुखमात्रे लौहसंयुक्तेअन्तश्छिद्रे
१ शरभेदे
२ शल्याङ्गे
३ पद्मसमूहे च न॰ मेदि॰
४ शल्ये विश्वः
“कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महा-रथाः” भा॰ व॰
६१ अ॰
५ नारिकेलकमण्डलौ
“तल्पे नशयीत नग्नो नालीकं विभृयाद्व्रती” स्मृतिः
“कामु-कानिव नालीकांस्त्रिणताः सहसाऽमुचन्” माघः। ततःपुष्करा॰ देशे इनि। नालीकिनी तत्समूहे स्त्री।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नालीक¦ m. (-कः)
1. An arrow.
2. A dart, a javelin, a pike.
3. A lotus.
4. The fibrous stalk of the lotus. n. (-कं) An assemblage of lotus flowers. E. नाली a fibrous stalk, affix ठन्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नालीकः [nālīkḥ], [नाल्यां कायति कै-क Tv.]
An arrow; N.2.28; नालीका लघवो बाणा नलयन्त्रेण नोदिताः Dhanur. 74; ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकीर्णिभिः Rām.3.25.25; Śi.19.61.
A dart, javelin; कर्णिनालीकसायकैर्निहत्य Mb.6.95.31.
A lotus.
The fibrous stalk of a lotus; नालीकाक्षस्य नाभीसरसि वसतु नश्चित्तहंसश्चिराय Viṣṇupāda Stotra 23.
A water-pot (कमण्डलु) made of the cocoanut. -कम् An assemblage of lotus-flowers.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नालीक m. a kind of arrow or spear MBh. R. etc.
नालीक m. body , limb L.
नालीक mn. a lotus flower L.
नालीक n. ( ib. )= नालीकिनी