निकषा
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निकषा, स्त्री, (निकषति हिनस्तीति । कष हिंसे + पदाद्यच् । ततष्टाप् ।) राक्षसमाता । इत्य- मरः ॥ सा सुमालिकन्या विश्रवसो भार्य्या च । इति रामायणम् ॥
निकषा, व्य, (नि + कष गतौ + “आः समिन्- निकषिभ्याम् ।” उणां । ४ । १७४ । इति आः ।) निकटम् । इत्यमरः । ३ । ४ । १९ ॥ (यथा, माघे । १ । ६८ । “पयोधिमाबद्धचलज्जलाविलां विलङ्घ्य लङ्कां निकषा हनिष्यति ॥”) मध्यम् । इति मेदिनी । षे, ७९ ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निकषा अव्य।
सामीप्यम्
समानार्थक:समया,निकषा,हिरुक्
3।4।7।1।8
स्युः प्याट्पाडङ्ग हे है भोः समया निकषा हिरुक्. अतर्किते तु सहसा स्यात्पुरः पुरतोऽग्रतः॥
पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः
निकषा अव्य।
समीपः
समानार्थक:समीप,निकट,आसन्न,सन्निकृष्ट,सनीड,सदेश,अभ्याश,सविध,समर्याद,सवेश,उपकण्ठ,अन्तिक,अभ्यर्ण,अभ्यग्र,अभितस्,अव्यय,उपह्वर,आरात्,अमा,समया,निकषा
3।4।19।2।4
पुनरर्थेऽङ्ग निन्दायां दुष्ठु सुष्ठु प्रशंसने। सायं साये प्रगे प्रातः प्रभाते निकषान्तिके॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, दिक्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निकषा¦ अध्य॰ नि + कष--वा॰ आ।
१ निकटे अमरः।
“विलङ्घ्य लङ्कां निकषा हनिष्यति” माघः निकषायोगेशेषार्थे द्वितीया
२ मध्ये च मेदि॰।
३ राक्षसमातरि स्त्री
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निकषा¦ ind.
1. Near, proximate.
2. In the middle, betwixt, between.
3. The mother of a Ra4kshasha. E. नि prefixed to कष् to hurt, UNA4DI affix आ।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निकषा [nikaṣā], N. of the mother of Rāvaṇa or of imps in general. -ind. Near, hard, close by, at hand (with acc.); निकषा सौधभित्तिम् Dk.; विलङ्घ्य लङ्कां निकषा हनिष्यति Śi.1.68. -Comp. -आत्मजः a demon.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निकषा/ नि- f. N. of the mother of रावण, ( R. )or of all the राक्षसs(607839 षात्मजm. a रक्षस्L. )
निकषा/ नि- ind. ( g. स्वर्-आदि)near to (with acc. ) , proximate Hariv. 16038 S3is3. i , 68 , etc. Page544,3
निकषा/ नि- ind. in the middle , between L.