निभृत
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निभृतः, त्रि, (नि + भृ + क्त ।) विनीतः । निर्जनः । यथा, -- “निभृतनिकुञ्जगृहं गतया निशि रहसि निलीय वसन्तम् ।” इति श्रीजयदेवः । २ । ११ ॥ (अस्तमयासन्नः । यथा, रघुवंशे । ८ । १५ । “नभसा निभृतेन्दुना तुला- मुदितार्केण समारुरोह तत् ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निभृत वि।
विनययुक्तः
समानार्थक:निभृत,विनीत,प्रश्रित
3।1।25।1।3
वश्यः प्रणेयो निभृतविनीतप्रश्रिताः समाः। धृष्टे धृष्णग्वियातश्च प्रगल्भः प्रतिभान्विते॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निभृत¦ त्रि॰ नि + भृ--क्त।
१ धृते
२ विनीते
३ निलले
४ एकाग्रे
५ गुप्ते
६ निर्जने अस्तायोपस्थिते च शर्ब्दार्थचि॰
“नमसानिभृतेन्दुना तुलाम्” रघुः
“मधुकराङ्गन{??} बहुरुन्मद-ध्यनिभृता निभृताक्षरमुज्जमे” माघः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निभृत¦ mfn. (-तः-ता-तं)
1. Modest, humble, unassuming.
2. Lonely, soli- tary.
3. Placed down.
4. Secret.
5. Still, Silent.
6. Firm.
7. On the point of setting.
8. Filled with. E. नि before, भृ to cherish, affix क्त।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निभृत [nibhṛta], a.
Placed down, deposited, lowered.
Filled with, full of; चिन्तया निभृतः Bhāg.1.32.2.
Concealed, hidden, out of sight, unperceived, unobserved; निभृतो भूत्वा Pt.1; नभसा निभृतेन्दुना R.8.15 'with the moon become invisible, about to set or go down'; Ve.6.2; Śi.6.2.
Secret, covert; अणुदीर्णवर्णनिभृतार्थमाह्वयत् Si.13.42.
(a) Still, silent; निभृतद्विरेफम् (काननम्) Ku.3.42;6.2. (b) Steady, fixed, immovable, motionless; निष्कम्पचामरशिखा निभृतोर्ध्वकर्णाः Ś.1.8.
Mild, gentle; अनिभृता वायवः Ki.13.66 'not gentle, violent or strong'; Māl.2.12; Mv.3.14; स्वजननिभृतः सर्वो$प्येवं मृदुः परिभूयते Pratimā 1.18.
Modest, humble; अनिभृत- करेषु प्रियेषु Me.7, प्रणामनिभृता कुलवधूरिव Mu.1; वधनिभृत- सिंहाश्च गिरयः Pañch.1.3; अद्यप्रमृति निभृता भवन्ति 2; युक्तं चतुर्भिर्निभृतैस्तुरङ्गैः (रथम्) Bu. Ch.3.8.
Firm, resolute.
Lonely, solitary; (निभृतनिकुञ्जगृहं गतया Gīt.2.
Shut, closed (as a door).
True, faithful, firmly attached.
Inactive (निष्क्रिय, त्यक्तोद्योग); निभृता नरेन्द्राः Rām. 4.28.43. -ता A kind of riddle; Kāv. -तम् Modesty, humility. -तम् ind.
Secretly, covertly, privately, unperceived; Ś.3. Śi.3.74; Ms.9.263.
Silently, quietly; K.134.
Out of sight, in a corner.-Comp. -आचार a. of resolute conduct, firm. -आत्मन् a. firm, resolute. -स्थित a. standing unperceived.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निभृत/ नि-भृत mfn. ( भृ)borne or placed down , hidden , secret MBh. Ka1v. etc.
निभृत/ नि-भृत mfn. nearly set (as the moon) Ragh.
निभृत/ नि-भृत mfn. firm , immovable Hariv. Ka1v. Pur.
निभृत/ नि-भृत mfn. shut , closed (as a door) L.
निभृत/ नि-भृत mfn. fixed , settled , decided RV.
निभृत/ नि-भृत mfn. fixed or intent upon( comp. ) Ka1d.
निभृत/ नि-भृत mfn. filled with , full of( instr. or comp. ) BhP.
निभृत/ नि-भृत mfn. attached , faithful MBh. Ma1rkP.
निभृत/ नि-भृत mfn. still , silent Kum.
निभृत/ नि-भृत mfn. quiet , humble , modest , mild , gentle MBh. R. etc.
निभृत/ नि-भृत mfn. free from passions , undisturbed(= शान्त) Hcar.
निभृत/ नि-भृत mfn. lonely , solitary Gi1t.
निभृत/ नि-भृत mfn. Pan5c. etc.
निभृत/ नि-भृत n. humility , modesty MBh. v , 1493 ( Ni1lak. " secrecy , silence ").
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a son of Kratu; one of the ten branches of the Sukarma group of devas. वा. ६२. १०; १००. ९३.