निर्मन्थ्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निर्मन्थ्य¦ न॰ निर्मन्थ्यते अग्न्युत्पादनार्थं घृष्यते नि + मन्थ-कर्मणि ण्यत्। अग्न्युत्पादनार्थं घृप्यमाणे दारुणिअमरः।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निर्मन्थ्य [nirmanthya], a.
To be stirred or churned.
To be produced by friction (as fire). -थ्यम् The wood used for producing fire by friction.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निर्मन्थ्य/ निर्- mfn. to be (or being) stirred or churned or excited by friction (as fire) TS. S3rS.
निर्मन्थ्य/ निर्- mfn. to be distinguished or discriminated W.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निर्मन्थ्य पु.
(निर्मन्थ+यत्) मन्थन से उत्पन्न अगिन्, मा.श्रौ.सू. 1.7.1.38; आप.श्रौ.सू. 1०.31.12; श्रौ.को. (सं.) II.547. निर्मुक्ते (सूर्ये) वि. (सप्त.) (निर्+मुच) सूर्य के अस्त हो जाने पर, भा.श्रौ.सू. 4.3.8. निर्लेढ्य (नि+लिढ्=नि+लिह्+ल्यप्) (अग्निहोत्र के हविश्शेष को) चाटकर, का.श्रौ.सू. 4.14.27 (उत्सृप्य निर्लेढ्याचम्योत्सिञ्चति.......) मेरे मतानुसार ‘निलेढ्य+ आचम्य’ इस प्रकार सन्धि-विच्छेद की अपेक्षा ‘निर्लेढि+ आचम्य’ इस रूप में करना अधिक उपयुक्त होगा। तब इसका अर्थ होगा ‘चाटकर’।