निर्माणम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निर्माणम् [nirmāṇam], 1 Measuring, meting out; यतश्चाध्वकालनिर्माणम् P.I.4.31 Vārt.

Measure, reach, extent; अयमप्राप्त- निर्माणः (बालः) Rām. 'not having reached the full measure of growth'.

Producing, forming, making, creation, formation, manufacture; त्रैलोक्यनिर्माणकरं जनित्रम् Mb.5.71.7; ईदृशो निर्माणभागः परिणतः U.4.

A creation, created thing or object, form; निर्माणमेव हि तदादर- लालनीयम् Māl.9.49.

A shape, make, figure; शरीर- निर्माणसदृशो नन्वस्यानुभावः Mv.1.

Composition, work.

A building.

A part, portion.

Essence, pith, marrow.

(With Buddhists) Transformation.

Happening, birth; पूर्वनिर्माणबद्धा हि कालस्य गतिरीदृशी Rām. 7.16.2. -णा Fitness, propriety, decorum.