निर्हरण

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निर्हरणम्, क्ली, (निश्चयेन हरणम् । निर् + हृ + ल्युट् ।) शवदाहः । यथा, शुद्धितत्त्वे । “तस्य निर्हरणादीनि सम्परेतस्य भार्गव ! । युधिष्ठिरः कारयित्वा मुहूर्त्तं दुःखितोऽभवत् ॥” (दहनम् । यथा, भागवते । ७ । ७ । २८ । “बीजनिर्हरणं योगः प्रवाहोपरमो धियः ॥”) निःशेषेण हरणञ्च ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निर्हरण¦ न॰ निःशेषेण हरणम्।

१ दाहार्थं शवादेर्बहिर्ह-रणे, निःसारणे च। तस्य निर्हरणादीनि सम्परेतस्यभार्गव!। युधिष्ठिरः कारयित्वा मुहूर्त्तं दुःखितोऽभवत्” शु॰ त॰ भागवतवाक्यम्।

३ नाशने च
“तस्माद्भवद्भिःकर्त्तव्यं कर्म्मणां त्रिमुणात्मनाम्। वीजनिर्हरणम्” भाग॰

७७

२८ ।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निर्हरण¦ n. (-णं)
1. Taking forth or out.
2. Removing entirely.
3. Set- ting apart.
4. Burning dead bodies, or carrying them out to be burnt. E. निर् away, हरण taking.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निर्हरणम् [nirharaṇam], 1 Carrying out dead bodies to be burnt, carrying corpses to the funeral pile; तस्य निर्हरणादीनि... ...युधिष्ठिरः कारयित्वा Bhāg.1.9.46.

Taking forth, carrying or drawing out, extracting, removal.

Rooting up, extirpation, destruction.

An antidote (Mar. विषाचा उतारा); तांस्तान् विषविशेषांश्च तत्तन्निर्हरणानि च Śiva. B.3.2.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निर्हरण/ निर्- n. taking out , extracting , expelling , removing , destroying MBh. Sus3r. Pur.

निर्हरण/ निर्- n. carrying out ( esp. a dead body) MBh. R. etc.