निवर्त्तन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निवर्त्तन¦ न॰ नि + वृत--णिच्--भावे ल्युट्।
१ निवारणे
“सेतुश्च द्विविधो ज्ञेयः खेयी बन्ध्यस्तथैव च। तोयप्रव-र्त्तनात् खेयो बन्ध्यः स्यात् तन्निवर्तनात्” मिताक्षरा।
“तथा कराणां दशकेन वंशः। निवर्त्तनं विंशतिसंख्यैःक्षेत्रं चतुर्भिश्च भुजैनिबद्धम्” लीलावतीपरिभाषिते(
१ विचा) क्षेत्रभेदे
“विष्णवे विषयं ग्रामं ग्रामार्द्धमपिशक्तितः” इत्युपक्रमे
“निवर्त्तनसभं वा यो विष्णवेविनिवेदयेत्। सर्वगीर्वाणनिलवे स क्रीडति युगावधि। निवर्त्तनशतेनापि यः प्रोणयति केशवम्। शतयोजन-[Page4107-b+ 38] विस्तीर्णे स राजा भूतले भवेत्” हेमा॰ दा॰ वराहपु॰। अन्यथाऽपि निवर्त्तनमानम् यथाह वृहस्पतिः
“दश-हस्तेन दण्डेन त्रिंशद्दण्डो निवर्त्तनम्”। मत्स्यपु॰
“दण्डेनसप्तहस्तेन त्रिंशद्दण्डो निवर्त्तनम्”। देशभेदात् शक्त्य-पेक्षया वा दाने फलतारतम्यद्योतनाय मानभेदोक्तिः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निवर्त्तन¦ n. (-नं)
1. Returning or coming back.
2. Bringing back.
3. Reforming, repenting.
4. Desisting from a work.
5. Giving back, returning.
6. Stopping, ceasing.
7. A measure of land 20 rods, or 200 cubits square. E. नि before वृत् to be, णिच्-भावे ल्युट् aff.