निषेकः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निषेकः, पुं, (निषिच्यते प्रक्षिप्यत इति । नि + सिच् + घञ् ।) गर्भाधानम् । इति निषेकादि- कृत्शब्दटीकायां भरतः ॥ * ॥ “निषेकाल्लभते पत्नी गुरुर्भर्त्ता शुभाशुभम् । मन्त्रशिल्पमपत्यञ्च सर्व्वमेतन्न यत्नतः ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे ३३ अध्यायः ॥ (यथा, मनुः । २ । १६ । “निषेकादिश्मशानान्तो मन्त्रैर्यस्योदितो विधिः । तस्य शास्त्रेऽधिकारोऽस्मिन् ज्ञेयो नान्यस्य कस्य- चित् ॥” क्ली, रेतः । यथा, मनुः । ४ । १५१ । “दूरादावसथान्मूत्रं दूरात् पादावसेचनम् । उच्छिष्टान्नं निषेकञ्च दूरादेव समाचरेत् ॥” “निषिच्यत इति निषेकं रेतश्चोत्सृजेत् ।” इति तट्टीकायां कुल्लूकभट्टः ॥ (क्षरणम् । यथा, रघुः । ८ । ३८ । “ननु तैलनिषेकविन्दुना सह दीपार्च्चिरुपैति मेदिनीम् ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

निषेकः [niṣēkḥ], 1 Sprinking, infusion; सुखसलिलनिषेकः Ṛs.1.28.

Dripping, trickling, distilling; तैलनिषेकबिन्दुना R.8.38, 'a drop of dripping oil.'

Effusion, discharge,

Seminal effusion or discharge, infusion of semen, impregnation, seed; योषित्सु तद्वीर्यनिषेकभूमिः (सैव) Ku.3.16; प्रजानिषेकं मयि वर्तमानम् R.14.6.

The ceremony performed upon impregnation; निषेकादिश्मशानान्तो मन्त्रैर्यस्यो- दितो विधिः । तस्य शास्त्रे$धिकारो$स्मिन् ज्ञेयो नान्यस्य कस्यचित् ॥ Ms.2.16; Bhāg.7.15.52.

Irrigation.

Water for washing.

Seminal impurity; Ms.4.151.

Dirty water.

Drawing essence by distillation.