निष्कल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्कलम्, त्रि, (निर्गता कला यस्मात् ।) कला- शून्यम् । (यथा, महाभारते । ३ । २०८ । ९ । “संयताश्चापि दक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः । दृश्यन्ते निष्कलाः सप्त प्रहीणाः स्वस्वकर्म्मभिः ॥”) नष्टवीर्य्यम् । इति मेदिनी । ले, १०३ ॥ ब्रह्म । यथा, -- “चिन्मयस्याद्बितीयस्य निष्कलस्याशरीरिणः । उपासकानां कार्य्यार्थं ब्रह्मणो रूपकल्पना ॥” इत्येकादशीतत्त्वे जामदग्न्यवचनम् ॥ आधारे, पुं । इति शब्दचन्द्रिका ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्कल¦ त्रि॰ निर्गता कला यस्य प्रा॰ ब॰।
१ कलाशून्ये
२ निरवयवे सम्पूर्णे
“निष्कलं निष्क्रियं शान्तं निरवद्यंनिरञ्जनम्” श्वेता॰ उ॰
“चिन्मयस्याद्वितीयस्य निष्क-लस्याशरीरिणः” एका॰ जामदग्न्यवाक्यम्।
३ कला-दिव्यापारशून्ये च
“दृश्यन्ते निष्कलाः शान्तं प्रहीणाःस्वस्वकर्मभिः” भा॰ व॰
२०
८ अ॰।
४ गतार्त्तवायां वृद्धायांस्त्रियां स्त्री शब्दरत्ना॰ नीरकस्कायां स्त्रियां स्त्रीङीप् शब्दरत्ना॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्कल¦ mfn. (-लः-ला-लं)
1. Waned, diminished.
2. Impotent, seedless, barren. m. (-लः)
1. Pudendum muliebre.
2. A name of BRAMHA
4.
3. A fancied personification of BRAMHA4, for religious cere monies. [Page402-b+ 60] f. (-ला or -ली) A woman past child bearing, in whom menstruation has ceased. E. निर् gone, lost, कल a part &c.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्कल [niṣkala], a. inarticulate (a musical term); N.21.126.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्कल/ निष्--कल mfn. without parts , undivided Up. MBh. etc.
निष्कल/ निष्--कल mfn. waned , diminished , decayed , infirm MBh. Das3.
निष्कल/ निष्--कल mfn. seedless , impotent L.
निष्कल/ निष्--कल m. an old man W.
निष्कल/ निष्--कल m. N. of शिवS3ivag.
निष्कल/ निष्--कल m. a receptacle L.
निष्कल/ निष्--कल m. pudendum muliebre L.
निष्कल/ निष्--कल f( आor ई). ( g. गौरा-दि)a woman past childbearing or menstruation L.