निष्क्रम
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्क्रमः, पुं, (निष्क्रम्यतेऽनेनेति । निस् + क्रम + घञ् । “नोदात्तोपदेशस्येति ।” ७ । ३ । ३४ । इति न वृद्धिः ।) धीशक्तिः । इत्यमरः । ३ । २ । २५ ॥ निर्गमः । (यथा, कथासरित्सागरे । २५ । ४३ । “कञ्चित् कालं प्रतीक्षे च प्राणायामस्य निष्क्र- मम् । तृतीयेऽहि गतेऽप्याद्य यान्त्यैतस्य हि नासवः ॥”) दुष्कुलः । इति मेदिनी । मे, ४५ ॥ निष्क्रमण- संस्कारः । “अहन्येकादशे नाम चतुर्थे भासि निष्क्रमः ॥” इति याज्ञवल्क्यः । १ । १२ ॥ (क्रमरहिते, त्रि । यथा, पद्मपुराणे पाताल- खण्डे । “निष्कलं निष्क्रमं शान्तं सच्चिदानन्दविग्र- हम् ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्क्रम पुं।
बुद्धिसामर्थ्यम्
समानार्थक:धीशक्ति,निष्क्रम
3।2।25।2।2
प्रजनः स्यादुपसरः प्रश्रयप्रणयौ समौ। धीशक्तिर्निष्क्रमोऽस्त्री तु संक्रमो दुर्गसञ्चरः॥
पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्क्रम¦ पु॰ निर् + क्रम--घञ्।
१ गृहादितो बहिर्गमने प्रथम-निष्क्रमनिमित्तं कर्त्तव्ये शिशोः
२ संस्कारभेदे च
“अ-हन्येकादशे नाम चतुर्थे मासि निष्क्रमः” याज्ञ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्क्रम¦ m. (-मः)
1. Any intellectual faculty, as attention, comprehen- sion, &c.
2. Degradation, baseness, inferiority of tribe, family, &c.
3. Going out, exit.
4. Intellectual faculty. E. निर् assuredly or forth, and क्रम going.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्क्रमः [niṣkramḥ], 1 Going out, coming forth; अविभावितनिष्क्रम- प्रयाणः Ki.13.27.
Departure from, exit.
One of the Saṁskāras or religious rites; i. e. taking out a child for the first time into the open air (which is usually performed in the fourth month of its age); चतुर्थे मासि निष्क्रमः Y.1.12; cf. उपनिष्क्रमण also.
Degradation, loss of caste, inferiority of tribe.
Intellectual faculty.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निष्क्रम/ निष्- m. going out , coming forth , an exit , departing from( abl. ) R. Katha1s.
निष्क्रम/ निष्- m. the first carrying out (of a child ; See. next) Ya1jn5.
निष्क्रम/ निष्- m. degradation , loss of caste , inferiority of tribe L.
निष्क्रम/ निष्- m. intellectual faculty L.