निसर्गः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निसर्गः, पुं, (नि + सृज् + घञ् ।) स्वभावः । इत्यमरः । १ । ७ । ३८ ॥ (यथा, किराता- र्ज्जुनीये । १ । ६ । “निसर्गदुर्बोधमबोधविक्लवाः क्व भूपतीनाञ्चरितं क्व जन्तवः ॥”) रूपम् । सर्गः । इति मेदिनी । गे, ४० ॥ (यथा, महाभारते । १३ । ८५ । १२३ । “निसर्गाद्ब्रह्मणश्चापि वरुणो यादसां पतिः ॥” दानम् ॥ यथा, मनुः । ८ । १४३ । “न त्वेवाधौ सोपक रे कौशीदीं वृद्धिमाप्नुयात् । न चाधेः कालसंरोधान्निसर्गोऽस्ति न विक्रयः ॥”)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
निसर्गः [nisargḥ], 1 Bestowing, granting, presenting, giving away; न चाधेः कालसंरोधान्निसर्गो$स्ति न विक्रयः Ms.8.143.
A grant.
Evacuation, voiding excrement.
Abandoning, relinquishing.
Creation; प्रजा निसर्गाद् विप्रान् वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह Mb.14.58.5.
Nature, natural character, natural state or condition; निसर्ग दुर्बोधम् Ki.1.6;18.31; R.3.35; Ku.4.16; निसर्गतः, निसर्गेण 'by nature', or 'naturally'.
Exchange, barter. -Comp. -ज, -सिद्ध a. innate, inborn, natural; निसर्गजं तु तत्तस्य कस्तस्मात्तदपोहति Ms.8.414. -निपुण a. naturally clever. -भिन्न a. different by nature; निसर्ग- भिन्नास्पदमेकसंस्थम् R.6.29. -विनीत a.
naturally discreet.
naturally well-behaved.