नीराजनम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नीराजनम्, क्ली, (राज दीप्तौ + ल्युट् । नितरां राजनं यत्र ॥ निर् + राज् + णिच् + “ण्यासश्रन्थो युच् ।” ३ । ३ । १०७ । इति भावे युच् ।) वाहनायुधादे- र्निःशेषेण राजनं यत्र सा नीराजना । नीरस्य शान्त्युदकस्य अजनं क्षेपो यत्र सा नीराजना वा । इत्यमरटीकायां भरतः ॥ * ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नीराजनम् [nīrājanam] ना [nā], ना 1 Lustration of arms, a kind of military and religious ceremony performed by kings or generals of armies in the month of Āśvina before they took the field; (it was, so to say, a general purification of the king's Purohita, the ministers, and all the various component parts of the army, together with the arms and implements of war, by means of sacred Mantras); तम्मै सम्यग् हुतो वह्निर्वाजिनीराजनाविधौ R. 4.25;17.12; चक्रे स चक्रनिभचङ्क्रमणच्छलेन नीराजनां जनयतां निजबान्धवानाम् N.1.144.

Waving lights before an idol as an act of adoration; नीराजनाभिः सुभगाः सुभ्रुवः समभावयन् Śiva B.6.62; तुरङ्गमस्येव रणे निवृत्ते नीराजनाकौतुकमङ्गलानि Pratijñā 1.12.