नीलवस्त्र

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नीलवस्त्रः, पुं, (नीलं वस्त्रं यस्य ।) बलरामः । इति हेमचन्द्रः । २ । १३९ ॥ (नीलं वस्त्रम् ।) नीलवर्णवसने, क्ली । यथा, -- “स्त्रीक्रीडाशयनीयादौ नीलवस्त्रं न दुष्यति । नीलीवस्त्रं न स्पृशेच्च नीलीमनिरयं व्रजेत् ॥” इति गारुडे प्रायश्चित्ताध्यायः ॥ तस्य धारणप्रायश्चित्तादि यथा । यत्र भविष्य- पुराणम् । “शृणुष्वेति महावाहो ! नीलीरक्तस्य धारणात् । वाससो गणशार्द्दूल ! गदतो मम कृत्स्नशः ॥ पालनाद्विक्रयाच्चैव उद्वृत्तैरुपजीवनात् । पतितस्तु भवेद्विप्रस्त्रिभिः कृच्छ्रैर्विशुध्यति ॥ नीलीरक्तेन वस्त्रेण यत् कर्म्म कुरुते द्बिजः । स्नानं दानं तपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् ॥ वृथा तस्य महायज्ञो नीलीवस्त्रस्य धारणात् । नीलीरक्तं यदा वस्त्रं कचिद्विप्रस्तु धारयेत् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति ॥ इदमज्ञाने । ज्ञाने तु द्वैगुण्यम् । अत्रापवादः । नीलीत्यनुवृत्तावापस्तम्बः । स्त्रीणां क्रीडार्थसंयोगे शयनीये न दुष्यति ॥ इति प्रायश्चित्तविवेकः ॥

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नीलवस्त्र¦ mfn. (-स्त्रः-स्त्रा-स्त्रं) Dressed in dark black vesture. n. (-स्त्रं) Dark coloured cloth. m. (-स्त्रः) A name of BALARA4MA. E. नील, and वस्त्र clothes.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नीलवस्त्र/ नील--वस्त्र n. =prec. n. Ga1rud2aP.

नीलवस्त्र/ नील--वस्त्र m. N. of बलरामL.