नीलासनः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नीलासनः, पुं, (नीलवर्णः असनो वृक्षभेदः ।) असनवृक्षविशेषः । पियाशालप्रभेदः । तत्- पर्य्यायः । नीलबीजः २ नीलपत्रः ३ सुनी- लकः ४ नीलद्रुमः ५ नीलसारः ६ नीलनिर्य्या- सकः ७ । अस्य गुणाः । कटुत्वम् । शीतत्वम् । कषायत्वम् । कुष्ठकण्डूदद्रुनाशित्वम् । सारक- त्वम् । तत्र सितस्य श्रेष्ठत्वञ्च । इति राज- निर्घण्टः ॥ रतिबन्धविशेषः । यथा, -- “लिङ्गोपरिस्थिता नारी शय्यां कृत्वा पदद्वयम् । हृदये दत्तहस्ता च बन्धो नीलासनो मतः ॥” इति स्मरदीपिका ॥