नीलिनी
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नीलिनी, स्त्री, (नीलः प्रशस्ततयास्त्यस्या इति । इनिः । ततो ङीप् ।) नीलीवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ९५ ॥ (पर्य्यायोऽस्या यथा, वैद्यक- रत्नमालायाम् । “नीलिनीच्छगलान्त्री स्यादन्तःकोटरपुष्प्यपि । अजाजी नीलबुह्ना स्यान्नीलपुष्प्यतिलोमशा ॥” यथा च । “नीली तु नीलिनी तूली कालदोला च नीलिका । रञ्जनी श्रीफली तुत्था ग्रामीणा मधुपर्णिका ॥ क्लीतका कालकेशी च नीलपुष्पा च सा स्मृता । नीलिनी रेचनी तिक्ता केश्या मोहभ्रमापहा ॥ उष्णा हन्त्युदरप्लीहवातरक्तकफानिलान् । आमवातमुदावर्त्तं मन्दञ्च विषमुद्धृतम् ॥” इति भावप्रकाशस्य पूर्ब्बखण्डे प्रथमे भागे ॥) श्यामत्रिपुटा । इति शब्दरत्नावली ॥ अजमीढस्य पत्नी । इति विष्णुपुराणे ४ अंशे १९ अध्यायः ॥ (तथा च हरिवंशे । ३२ । ४५ । “अजमीढस्य पत्न्यस्तु तिस्रो रूपसमन्विताः । नलिनी केशिनी चैव धूमनी च वराङ्गना ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नीलिनी स्त्री।
नीली
समानार्थक:नीली,काला,क्लीतकिका,ग्रामीणा,मधुपर्णिका,रञ्जनी,श्रीफली,तुत्था,द्रोणी,दोला,नीलिनी
2।4।95।1।6
रञ्जनी श्रीफली तुत्था द्रोणी दोला च नीलिनी। अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, ओषधिः
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नीलिनी¦ f. (-नी)
1. Indigo, (Indigofera tinctoria.)
2. A black species of Te4ori. E. नील black or dark blue, poss aff. इनि, fem. aff, ङीप्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नीलिनी [nīlinī] नीलिमन् [nīliman], नीलिमन् m. Blue colour, darkness, blueness; प्रारम्भे$पि त्रियामा तरुणयति निजं नीलिमानं वनेषु Māl.5.6; कज्जल- मलिनविलोचनचुम्बनविरचितनीलिमरूपम् Gīt.
नीली(लिः) The indigo plant; तत्र नीलीरसपरिपूर्णं महाभाण्डमासीत् Pt.1; एको ग्रहस्तु मीनानां नीलीमद्यपयोर्यथा Pt.1.26; Ms.1.89.
A species of blue fly.
A kind of disease. -Comp. -राग a. firm in attachment.
(गः) affection as unchangeable as the colour of indigo, unalterable or unswerving attachment; नीलिरागो दृढप्रेमा Yādava (see also नीलस्नेहः); न चातिशोभते यन्नापैति प्रेम मनोगतम् । तन्नीलीरागमाख्यान्ति यथा श्रीरामसीतयोः ॥ S. D.
a firm and constant friend. -संधानम् fermentation of indigo. ˚भाण्डम् an indigo vat.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--one of the queens of अजमीढ. M. ४९. ४४; वा. ९९. १६७.
(II)--mother of नील. वा. ९९. १९४.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
NĪLINĪ : A wife of Śunaśśepha. A daughter called Śānti was born to him of Nīlinī. (Agni Purāṇa, Chapter 278).
_______________________________
*9th word in right half of page 538 (+offset) in original book.