नृपवल्लभ

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नृपवल्लभः, पुं, (नृपाणां वल्लभः प्रियः ।) राजाम्रः । इति राजनिर्घण्टः ॥ राजप्रिये, त्रि ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नृपवल्लभ¦ न॰ चक्रपाणिदत्तोक्ते पक्वे

१ तैलभेदे

२ घृतभेदे च।
“गवां शकृत्क्वाथविपक्वमुत्तमं हितञ्च तैलं तिमिरेषुनस्ततः। घृतं हितं केवलमेव पैत्तिके तथानुतैलं पव-नासृगुत्थयोः। जीवकर्षभकौ मेदाद्राक्षांशुमती निदि-ग्धिका वृहती। मधुकं वला बिडङ्गं मञ्जिष्ठा शर्करारास्ना। नीलोत्पलं श्वदंष्ट्वा प्रपौण्डरीकं पुनर्णवा लवणम्। पिपपल्यः सर्वेषां भागैरक्षांशिकैः पिष्टैः। तैलं वायदि वा सर्पिर्दत्त्वा क्षीरं चतुर्गुणं पक्वम्। तिमिरंपटलं काचं नक्तान्ध्यं चार्बुदन्तथान्घ्यशु। श्वेतशु लिङ्ग-नाशं नाशयति नीलिकासंज्ञम्। मुखनासादौर्गन्ध्यंलक्षितञ्चाकालनं हगुस्तम्भम्। कासं श्वासं शोषंहिक्कां स्तम्भं तथा व्यथां नेत्रे। मुखजैह्मवमर्दभेदं रोगंबाहुग्रहं शिरस्तम्भम्। रोगानथोर्द्धजत्रोः सर्वानचि-रेण नाशयति। नस्यार्थं कुडवं तैलं पक्तव्यं नृपवल्लभे। अक्षांशैः शालिकैः कल्कैरन्ये भृङ्गादितैलवत्”।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नृपवल्लभ¦ mfn. (-भः-भा-भं)
1. A king's friend.
2. A prepared oil or ghee containing medicinal properties. f. (-भा) A queen. E. नृप, and वल्लभ beloved.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नृपवल्लभ/ नृ-प--वल्लभ m. " dear to a king " , a kind of mango L.